Parsing inflected forms may not always work as expected. If the following does not give the correct word, try Perseus.
The word vi�� could not be parsed. Trying a normal dictionary lookup:
No entries found. Showing closest matches:
vĭa (vĕa, Varr. R. R. 1, 2, 14), ae (gen. sing. vias, Enn. ap. Prisc. p. 679 P., or Ann. v. 421 Vahl.; viāï, Enn. ap. Cic. Sen. 6, 16, or Ann. v. 209 ib.; Lucr. 1, 406; 1, 659; 2, 249 et saep.; dat. plur. VIEIS, Inscr. Lat. 206, 50), f. [Sanscr. vah-āmi, bring, lead; Gr. ὄχος, ὄχημα, vehicle; Germ. Wagen; Engl. wagon; from this root are also veho, vexo, etc.], a way, in the most general sense (for men, beasts, or carriages, within or without a city), a highway, road, path, street.
- I. Lit.
- 1. In gen.: viae latitudo ex lege duodecim tabularum in porrectum octo pedes habet, in anfractum, id est ubi flexum est, sedecim, Dig. 8, 3, 8: Romam in montibus positam et convallibus, non optimis viis, angustissimis semitis, Cic. Agr. 2, 35, 96: et modo quae fuerat semita, facta via est, Mart. 7, 61, 4: aut viam aut semitam monstret, Plaut. Rud. 1, 3, 30: mi opsistere in viā, id. Curc. 2, 3, 5: ire in viā, Ter. Eun. 3, 2, 42: omnibus viis notis semitisque essedarios ex silvis emittebat, Caes. B. G. 5, 19 (opp. semita), id. ib. 7, 8; Liv. 44, 43, 1; cf.: decedam ego illi de viā, Plaut. Trin. 2, 4, 80; cf. id. Curc. 2, 3, 8: paulum ad dexteram de viā declinavi, Cic. Fin. 5, 2, 5: decedere viā, Suet. Tib. 31: aestuosa et pulverulenta via, Cic. Att. 5, 14, 1: quā (viā) Sequanis invitis propter angustias ire non poterant, Caes. B. G. 1, 9: cursare huc illuc viā deterrimā, Cic. Att. 9, 9, 2: in viam se dare, to set out on a journey, id. Fam. 14, 12: te neque navigationi neque viae committere, id. ib. 16, 4, 1: tu abi tuam viam, Plaut. Rud. 4, 3, 88: milites monuit, viā omnes irent, nec deverti quemquam paterentur, along the highway, Liv. 25, 9, 4.
In a double sense: ire publicā viā, Plaut. Curc. 1, 1, 35.
Prov.: qui sibi semitam non sapiunt, alteri monstrant viam, Enn. ap. Cic. Div. 1, 58, 132 (Trag. v. 358 Vahl.): de viā in semitam degredi, Plaut. Cas. 3, 5, 40: totā errare viā, Ter. Eun. 2, 2, 14.
- 2. In partic., as the name of a particular street or road: tres ergo viae, a supero mari Flaminia, ab infero Aurelia, media Cassia, Cic. Phil. 12, 9, 22: Via Appia, id. Mil. 6, 15; id. Imp. Pomp. 18, 55; cf. Liv. 9, 29, 6; v. Appius: Via Campana, Suet. Aug. 94; v. Campania: Sacra Via, in Rome, in the fourth region, Varr. L. L. 5, § 47 Müll.; Fest. p. 290 ib.; Cic. Planc. 7, 17; Hor. Epod. 4, 7; 7, 8: Via Sacra, id. S. 1, 9, 1; also written as one word, SACRAVIA, Inscr. Grut. 638, 7; 1033, 1; cf. Charis. p. 6 P.; Diom. p. 401 ib. (v. sacer, I. A.); cf. Becker, Antiq. 1, p. 219 sq.
Hence, Sacrăvĭenses, ĭum, m., those dwelling on the Sacra Via, Fest. s. v. October equus, p. 178 Müll.
- B. Transf.
- 1. Abstr., like our way, for march, journey (syn. iter): cum de viā languerem, Cic. Phil. 1, 5, 12: nisi de viā fessus esset, id. Ac. 1, 1, 1: tridui via, a three days’ march or journey, Caes. B. G. 1, 38: bidui, id. ib. 6, 7; Cic. Div. 1, 15, 27: longitudo viae, Liv. 37, 33, 3: flecte viam velis, Verg. A. 5, 28: tum via tuta maris, Ov. M. 11, 747: feci Longa Pherecleā per freta puppe vias, id. H. 16, 22: ne inter vias praeterbitamus, metuo, by the way, on the road, Plaut. Poen. 5, 3, 43; Ter. Eun. 4, 2, 1; Turp. ap. Non. p. 538, 8 et saep.
- 2. In gen., a way, passage, channel, pipe, etc.; thus, a lane in a camp, Caes. B. G. 5, 49; a passage between the seats of a theatre, Mart. 5, 14, 8; Tert. Spect. 3; of the veins: omnes ejus (sanguinis) viae, Cic. N. D. 2, 55, 137; of the chyle ducts: quaedam a medio intestino usque ad portas jecoris ductae et directae viae, id. ib.; the windpipe, Ov. M. 15, 344; 14, 498; a cleft through which any thing penetrates, Verg. G. 2, 79; cf. Ov. M. 11, 515; the path or track of an arrow, Verg. A. 5, 526; a stripe in a party-colored fabric, Tib. 2, 3, 54 et saep.
- II. Trop.
- A. In gen., a way, method, mode, manner, fashion, etc., of doing any thing, course (cf. modus): vitae, Cic. Fl. 42, 105; id. Agr. 1, 9, 27; id. Sest. 67, 140; Hor. Ep. 1, 17, 26; Sen. Brev. Vit. 9, 5; Lact. Epit. 67, 12: via vivendi, Cic. Off. 1, 32, 118: rectam vitae viam sequi, id. ib.: Socrates hanc viam ad gloriam proximam dicebat esse, id. ib. 2, 12, 43: haec ad aeternam gloriam via est, Plin. 2, 7, 5, § 18: haec una via omnibus ad salutem visa est, Liv. 36, 27, 8: invenire viam ad mortem, Plin. Ep. 3, 16, 12: totidem ad mortem viae sunt, Sen. Contr. 1, 8, 6: cum eum hortarer ut eam laudis viam rectissimam esse duceret, Cic. Brut. 81, 281: haec est una via laudis, id. Sest. 65, 137: totam ignoras viam gloriae, id. Phil. 1, 14, 33: quae tum promptissima mortis via, exsolvit venas, Tac. A. 16, 17: habeo certam viam atque rationem, quā omnes illorum conatus investigare et consequi possim, Cic. Verr. 1, 16, 48: defensionis ratio viaque, id. ib. 2, 5, 1, § 4: non tam justitiae quam litigandi tradunt vias, id. Leg. 1, 6, 18: docendi via, id. Or. 32, 114: optimarum artium vias tradere, id. Div. 2, 1, 1: (di) non … nullas dant vias nobis ad significationum scientiam, id. ib. 2, 49, 102: rectam instas viam, i. e. you speak correctly, truly, Plaut. As. 1, 1, 41.
Adverb.: rectā viā, directly: ut rectā viā rem narret ordine omnem, Ter. Heaut. 4, 3, 28.
- B. Pregn. (cf. ratio), the right way, the true method, mode, or manner: ingressu’st viam, i. e. rectam, Plaut. Am. 1, 1, 273: in omnibus quae ratione docentur et viā, primum constituendum est, quid quidque sit, etc., rationally and methodically, Cic. Or. 33, 116: ut ratione et viā procedat oratio, id. Fin. 1, 9, 29.
Adverb.: viā, rightly, properly (opp. to wandering out of the way): ipsus eam rem secum reputavit viā, Ter. And. 2, 6, 11: viā et arte dicere, Cic. Brut. 12, 46.
- C. Viam perficere, i. e. to attain an end, Just. Inst. proöem. 1.
vĭālis, e, adj. [via], of or belonging to the highways or roads: Lares, placed, worshipped by the road-side, Plaut. Merc. 5, 2, 24; called also dii, Serv. ad Verg. A. 3, 148.
vĭo, āre, v. n. [via], to go, travel (postAug. and very rare; cf.: vio pro eo infelicius fictum, Quint. 8, 6, 33): legati intenti ad viandum, Amm. 20, 9, 1: iter viandi multifidum, Prud. adv. Symm. 2, 772: vians maritus, travelling about, App. M. 10, p. 240; 6, p. 184; Flor. 1 init.; Sol. 29 fin.; Vulg. 1 Reg. 24, 4.
P. a. as subst.: vĭantes, ium, m., travellers: viantibus opportunae viae, Amm. 15, 10, 2.
vĭārĭus (old form VIASIEIS, Lex Thor.), a, um, adj. [via], of or belonging to the highways or roads: lex, for keeping the roads in repair, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 6, 5.
* vĭātĭcātus, a, um, adj. [viaticum], furnished with travelling-money: viaticati hercle admodum aestive sumus, Plaut. Men. 2, 1, 30.
vĭātĭcŭlum, i, n. dim. [viaticum], a small sum of money for a journey (post-class.), Dig. 5, 1, 18 fin.; App. M. 7, p. 191, 16.
vĭātĭcum, i, v. viaticus, II.
vĭātĭcus, a, um, adj. [via], of or belonging to a road or journey, viatic.
- I. Adj. (very rare): cena, a parting meal, farewell repast, Plaut. Bacch. 1, 1, 61; so perh. factum, id. Trin. 4, 2, 45; v. Ritschl ad h. l.
- II. Subst.: vĭātĭcum, i, n., travellingmoney, provision for a journey, viaticum (freq. and class.).
- A. Lit., Plaut. Capt. 2, 3, 89; id. Ep. 5, 1, 9; id. Poen. prol. 71; Cic. Sen. 18, 66; Liv. 44, 22, 13; Hor. Ep. 1, 17, 54; Plin. Ep. 4, 13, 5.
Esp., Charon’s fare, App. M. 6, p. 180, 32 al.
- 2. Transf. (late Lat.), a journey: extensa viatica, Ven. Fort. Misc. prol.
- * 3. Trop.: magnum viaticum ex se atque in se ad rempublicam evertendam habere, resources, means, Quadrig. ap. Gell. 17, 2, 13.
- B. Transf.
- 1. Money made by a soldier in the wars, savings, prize-money, Hor. Ep. 2, 2, 26; Suet. Caes. 68.
- 2. Money to pay the expenses of one studying abroad, Dig. 12, 1, 17.
vĭātor, ōris, m. [vio].
- I. In gen., a wayfarer, traveller, Cic. Fat. 15, 34; id. Mil. 21, 55; Caes. B. G. 4, 5; Verg. G. 4, 97; id. Fragm. ap. Don. Vit. Verg.; Hor. C. 3, 4, 30; id. S. 1, 5, 17; Ov. Tr. 2, 271; id. P. 4, 10, 34; Phaedr. 2, 1, 5; Juv. 10, 22; Mart. 2, 6, 14; 11, 13, 1.
- II. In partic., a summoner, apparitor, an officer whose duty was to summon persons before the magistrate, Varr. ap. Gell. 13, 12, 6; Cic. Sen. 16, 56; id. Vatin. 9, 22; Liv. 2, 56, 13; 3, 56, 5; Just. Inst. 4, 6; Dig. 5, 1, 82; Inscr. Grut. 627, 1 sqq.
vĭātōrĭus, a, um, adj. [viator],
- I. of or belonging to a journey: vasa, travellingdishes, Plin. 16, 10, 20, § 50; so, argentum, silver travelling-plate, Dig. 34, 2, 40: horologia, Vitr. 9, 9: medicamentum, Veg. Vet. 1, 61; 3, 65, 12.
- II. Of or belonging to summoners or apparitors: DECVRIAE DVAE, VIATORIA ET LICTORIA, Inscr. Grut. 631, 2.
vĭātrix, īcis, f. [viator], a female traveller, Mart. Cap. 6, § 581; Inscr. Mur. 1058. 8.
vībex (vībix), īcis, f., the mark of a blow or stripe, a weal, Plaut. Fragm. ap. Varr. L. L. 7, § 63 Müll.; Cato ap. Non. p. 187, 26; Plin. 30, 13, 39, § 118; Pers. 4, 48; App. M. 9, p. 222, 26; cf. Fest. p. 369 Müll.
* vĭbĭa, ae, f., a plank, cross-piece supported on trestles (varae) so as to form a bank; hence the proverb: sequitur varam vibia, one error follows another, Aus. Idyll. 12 praef. monos.; v. vara.
Vibĭus, i, m.; Vibĭa, ae, f., the name of a Roman gens.
- 1. C. Vibius Pansa, a consul, Caes. B. C. 1, 24; Cael. ap. Cic. Fam. 8, 8.
- 2. Vibius Crispus, an orator, Quint. 5, 13, 48.
Fem., Anthol. Lat. 2, p. 132.
Vĭbĭlĭa, ae, f., a goddess presiding over highways, the goddess of roads, Arn. 4, 131.
Vibinātes, ium, m., a people of Southern Italy, Plin. 3, 11, 16, § 105.
1. vibo, ōnis, m., the flower of the herb called Britannica, Plin. 25, 3, 6, § 21.
2. Vibo or Vibon, ōnis, f., a town in the territory of the Bruttii, now Monteleone, Mel. 2, 4, 9; Plin. 3, 5, 10, § 73; Cic. Att. 16, 6, 1; Mart. Cap. 6, § 645.
Hence, Vibōnensis, e, adj., of or belonging to Vibo: ager, Liv. 21, 51, 4 sqq.; Cic. Att. 16, 6, 1.
vī̆brābĭlis, e, adj. [vibro].
- * I. That may be brandished: ornus (i. e. hasta), Aus. Ep. 24, 108.
- * II. Quivering, glimmering: sidus, Mart. Cap. 1, § 29.
* vī̆brābundus, a, um, adj. [vibro], tremulous, glimmering: Mercurius (stella), Mart. Cap. 8, § 880.
* vī̆brāmen, ĭnis, n. [vibro], a tremulous motion, quivering: trisulca draconum, App. M. 6, p. 179, 17.
vī̆brātĭo, ōnis, f. [vibro], a brandishing, vibration: hastae, Fest. s. v. gradivus, p. 97: continuata tonitruum, Calp. ap. Vop. Carin. 8.
1. vī̆brātus, a, um, Part. and P. a. of vibro.
2. vī̆brātus, ūs, m. [vibro], a quivering, tremulous motion (post-class.): luminis, flickering, Mart. Cap. 8, § 887: crebri ignium, id. ib. 1, § 66.
vī̆bro, āvi, ātum, 1, v. a. and n. [cf. Sanscr. vip, to tremble].
- I. Act., to set in tremulous motion, to move rapidly to and fro, to brandish, shake, agitate (class.; syn.: quatio, ventilo).
- A. Lit.: hastas ante pugnam, Cic. de Or. 2, 80, 325: hastam, id. Off. 2, 8, 29: flamina vestes, to cause to flutter, Ov. M. 1, 528: faces, Claud. Epith. 97: multifidas linguas (draco), Val. Fl. 1, 61: tremor vibrat ossa, makes tremble, Claud. Rapt. Pros. 3, 152: viscera vibrantur (equitando), are shaken about, Tac. A. 12, 51: impositus scuto more gentis et sustinentium umeris vibratus, dux eligitur, id. H. 4, 15: digitis vibratis jactare sententias, Quint. 11, 3, 120: thyrsum manu, Sen. Oedip. 420: serpens squalidum crista caput vibrans, id. Herc. Oet. 1254.
Poet.: vibrata flammis aequora, i. e. glimmering, sparkling, Val. Fl. 8, 306: crines vibrati, i. e. curled, frizzled, Verg. A. 12, 100; Plin. 2, 78, 80, § 189.
Mid.: sic mea vibrari pallentia membra videres, Ov. H. 11, 77.
- 2. Transf., to throw with a vibratory motion, to launch, hurl: sicas et spargere venena, Cic. Cat. 2, 10, 23: conferti et quasi cohaerentes tela vibrare non poterant, Curt. 3, 11, 4: tremulum excusso jaculum lacerto, Ov. H. 4, 43: per auras spicula, id. M. 8, 374: fulmina (Juppiter), id. ib. 2, 308; cf.: vibratus ab aethere fulgor, Verg. A. 8, 524: jaculum ex arborum ramis vibrari, Plin. 8, 23, 35, § 85.
- B. Trop.
- 1. Of language, to fling, hurl, launch: truces vibrare iambos, Cat. 36, 5; cf. 2. vibratus, II.
- 2. To threaten: tela undique mortem vibrantia, Amm. 31, 13, 2.
- II. Neutr., to be in tremulous motion, etc.
- A. Lit.
- 1. In gen., to shake, quiver, vibrate, tremble: linguā vibrante (serpentis), Lucr. 3, 657; Ov. M. 3, 34: terrae motus non simplici modo quatitur, sed tremit vibratque, Plin. 2, 80, 82, § 194.
- 2. Of the voice or sounds, to tremble: (haec vox) sonat adhuc et vibrat in auribus meis, Sen. Prov. 3, 3; cf.: sonus lusciniae vibrans, Plin. 10, 29, 43, § 82: querelā adhuc vibrante, Val. Max. 5, 3, 2: ejusmodi fabulae vibrabant, Petr. 47.
- 3. To glimmer, glitter, gleam, scintillate, etc.: mare, quā a sole collucet, albescit et vibrat, Cic. Ac. 2, 33, 105: signa, Flor. 3, 11: in tremulo vibrant incendia ponto, Sil. 2, 664; Val. Fl. 2, 583; 2, 342; Claud. Rapt. Pros. 2, 2.
Of bright weapons: juvenes Tela tenent dextrā lato vibrantia ferro, Ov. M. 8, 342: gladius, Verg. A. 9, 769; cf.: clipeum Vibranti medium cuspis transverberat ictu, id. ib. 10, 484.
- B. Trop., of language: cujus (Demosthenis) non tam vibrarent fulmina illa, nisi numeris contorta ferrentur, would not have been hurled with such vigor, Cic. Or. 70, 234; cf.: oratio incitata et vibrans, id. Brut. 95, 326: sententiae, Quint. 10, 1, 60; 11, 3, 120.
Hence, vĭbrātus, a, um, P. a., impetuous, forcible: iambus flammis fulminis vibratior, Aus. Ep. 21, 5.
‡ vī̆brissae pili in naribus hominum, dicti quod his evulsis caput vibratur, Fest. p. 370 Müll.
vī̆brisso, āre, v. n., to shake the voice (in singing), to trill: vibrissare est vocem in cantando crispare, Fest. p. 370 Müll.; Titin. ap. Fest. l. l.
Vībullĭus, i, m., the name of a Roman gens; e. g. L. Vibullius, a partisan of Pompey, Caes. B. C. 1, 15; 1, 23; Cic. Att. 8, 1.
vīburnum, i, n., the wayfaring-tree: Viburnum lantana, Linn.; Verg. E. 1, 26.
Vĭca Pŏta, ae, f. [vinco- potior], Victress-and-possessor, an appellation of the Goddess of Victory, Cic. Leg. 2, 11, 28; Liv. 2, 7, 12: Diespiter, Vicae Potae filius, Sen. Lud. Most. Claud. 9, 4; Arn. 3, 25.
vīcānus (post-class. collat. form vī-cānĕus, Cod. Just. 11, 56), a, um, adj. [vicus], of or dwelling in a village.
- I. Adj.: Tmolites ille vicanus, villager, Cic. Fl. 3, 8: haruspices, who go about from village to village, Enn. ap. Cic. Div. 1, 58, 132.
- II. Subst.: vīcāni, ōrum, m., villagers, peasants, rustics, Liv. 38, 30, 8; Cod. Just. 11, 56.
vĭcārĭa, ae, v. vicarius, II. B.
vĭcārĭus, a, um, adj. [vicis], that supplies the place of a person or thing, substituted, delegated, vicarious.
- I. Adj.: vicaria fides amicorum supponitur, Cic. Rosc. Am. 38, 111: manus, Quint. Decl. 6, 21: corpus, id. ib. 16, 7: mors, Hyg. Fab. 243; Quint. Decl. 9 fin.
- II. Substt.
- A. vĭcārĭus, ii, m., a substitute, deputy, proxy, a locum tenens, vicegerent, vicar: succedam ego vicarius tuo muneri, Cic. Verr. 2, 4, 37, § 81; 2, 3, 38, § 86; id. Mur. 37, 80; id. Sull. 9, 26; id. Fam. 16, 22, 2; Liv. 29, 1, 8; Hor. C. 3, 24, 16; Dig. 26, 7, 39, § 16: diligentiae meae, Col. 11, 1, 5.
Esp., an adjutant or lieutenant to a military commander, Cod. Just. 12, 51, 9: tribuni, a vice-tribune, Treb. Pol. Trig. Tyr. 10, 4.
An under-servant, underslave kept by another slave, Plaut. As. 2, 4, 28; Hor. S. 2, 7, 79; Mart. 2, 18, 7; Dig. 9, 4, 19; 15, 1, 17; Inscr. Marin. Fratr. Arv. 687; cf. of the vicarii of such vicarii, ib. 775.
- B. vĭcārĭa, ae, f.
- 1. A female under-slave of another slave, Inscr. Fabr. 304, n. 297; Inscr. Murat. 972, 11.
- 2. The post of deputy of the praefectus praetorio, Cod. Th. 6, 26, 4.
- 3. A substitute: se pro conjuge vicariam dare, Sen. ad Helv. 19, 5.
vĭcārĭānus, a, um, adj. [vicarius], of or belonging to a deputy or vicar, vicarial: apparitores, Cod. Just. 1, 35, 1: apex, the rank of a vicar, Sid. Ep. 1, 3.
vīcātim, adv. [vicus].
- I. From street to street, through the streets, Sisenn. ap. Non. p. 188, 26; Suet. Caes. 41 med.; Tac. H. 2, 95; Hor. Epod. 5, 97.
- II. From village to village, through the villages, in hamlets: habitare, Liv. 9, 13, 7: dispersa, Plin. 6, 26, 30, § 117.
vĭce and vĭcem, v. vicis.
* vīcēnālis, e, adj. [viceni], containing the number twenty: sphaera, having twenty angles, App. Dogm. Plat. 1, p. 5, 14 (just before, vigintiangula).
vīcēnārĭus, a, um, adj. [viceni], of or belonging to the number twenty, vicenary.
- I. Adj.: annorum lex me perdit quina vicenaria: metuunt credere omnes, i. e. the law by which young people under five-and-twenty were incapable of making contracts, Plaut. Ps. 1, 3, 69 (Ritschl, quinavicenaria): fistula, twenty quarter-digits in diameter, Vitr. 8, 7; Front. Aquaed. 30; Pall. Aug. 12.
- II. Subst.: vīcēnārĭus, ii, m., a youth of twenty, Arn. 2, 58.
vīcēni (collat. form vīgēni, Col. 4, 30, 2), ae, a, num. distrib. adj. [viginti], twenty each, twenty distributively.
- I. Lit.: si duae res quae conferuntur, vicenas habent partes, Varr. L. L. 10, § 5 Müll.: annos nonnulli vicenos in disciplinā permanent, Caes. B. G. 6, 14: militibus denarios quinos vicenos diviserunt, Liv. 41, 7, 3; Col. 3, 3, 7; Plin. 7, 49, 50, § 163; 8, 51, 77, § 205.
Gen. vicenūm, Plin. 6, 23, 26, § 98: vicenūm quinūm, Front. Aquaed. 29; 47; Col. 12, 18, 7.
- II. Transf., in gen., twenty: diebus vicenis interpositis, an interval of twenty days, Plin. 25, 8, 49, § 88; Mart. 4, 26, 3.
vīcennālis, e, adj. [vicennium], of twenty years, every twenty years (postclass.).
- I. Adj.: votis vicennalibus, Num. Alex. Sev. ap. Eckhel. D. N. V. 7, p. 275.
- II. Subst.: vīcennālĭa, ĭum, n., a festival on the twentieth anniversary of an emperor’s reign, Lact. Mort. Pers. 17.
vīcennĭum, ii, n. [vicies-annus], a period of twenty years: post decennii aut vicennii tempus, Dig. 50, 8, 8.
vīcēsĭmus or vīcensĭmus (collat. form vīgēsĭmus, Varr. R. R. 3, 9, 21; Caes. B. C. 3, 34; Sall. C. 47, 2; Col. 5, 1, 10; Manil. 4, 462 al.; but not in Cic.), a, um, ord. num. adj. [viginti], the twentieth.
- I. Adj.: annus, Plaut. Capt. 5, 3, 3: intra annum vicesimum, Caes. B. G. 6, 21: annum jam tertium et vicesimum regnat, Cic. Imp. Pomp. 3, 7: censores vicesimi sexti a primis censoribus, Liv. 10, 47, 2: litteras mihi Cornificius altero vicesimo die reddidit, Cic. Fam. 12, 25, 1: Acastus cum litteris praesto fuit uno et vicesimo die, id. ib. 14, 5: vicesimo die lunae, id. Fin. 2, 31, 101: vicesima luna sacrificant, Plin. 35, 2, 2, § 5: sexto et vicesimo anno, Nep. Lys. 1, 1: legio, Tac. A. 1, 51.
- II. Subst.: vīcēnsĭ-ma (-suma), ae, f. (i. e. pars), the twentieth part, as a tax; so the twentieth part or five per cent. of the crop, Liv. 43, 2, 12 Weissenb. ad loc.; of the value of a slave that was manumitted, Cic. Att. 2, 16, 1; Liv. 7, 16, 7; Petr. 58; 71.
Called also VICESIMA LIBERTATIS, Inscr. Orell. 3131; 3338.
As exportduty: portorii, Cic. Verr. 2, 2, 75, § 185.
As a tax on inheritances, Plin. Ep. 7, 14, 1; id. Pan. 37.
Vīcētĭa (Vīcentĭa), ae, f., a town in Gallia Transpadana, in the territory of Venetia, now Vicenza, Tac. H. 3, 8; Suet. Gram. 23; Inscr. Orell. 5152; Plin. 3, 19, 23, § 132.
Its inhabitants are called Vīcētīni or Vīcentīni, ōrum, m., Brut. ap. Cic. Fam. 11, 19, 2; Plin. Ep. 5, 4, 2; 5, 14, 4; Inscr. Orell. 3110: (VEICETINI), ib. 3219: VICENTIN, ib. 5972.
vĭcĕquaestor, ōris, m. [vicis-quaestor], = proquaestor (late Lat.), Ps.-Ascon. ad Cic. Verr. 1, 38.
vĭcĕquaestūra, ae, f. [vicis-quaestura], = proquaestura (late Lat.), Ps.-Ascon. Arg. ad Cic. Verr. 2. 2, 3.
vĭces, v. vicis.
vīcēsĭma, ae, v. vicesimus, II.
vīcēsĭmāni, ōrum, m. [vicesimus], soldiers of the twentieth legion, Tac. A. 1, 51; 1, 64: vexillarii, id. ib. 14, 34.
vīcēsĭmārĭus, a, um, adj. [vicesimus], of or belonging to the twentieth part.
- I. Adj.: aurum, of the tax called vicesima (v. h. v.), Liv. 27, 10, 11.
- II. Subst.: vīcēsĭmā-rĭus, ii, m., a receiver of the vicesima, Petr. 65.
vīcēsĭmātĭo, ōnis, f. [vicesimus], a drawing by lot of every twentieth man for execution, vicesimation, Capitol. Macrin. 12.
vĭcĭa, ae, f., a vetch, Varr. R. R. 1, 31, 5; Col. 2, 13, 1; 2, 10, 29; Pall. 1, 6, 14; Cato, R. R. 35; Plin. 18, 15, 37, § 137; Verg. G. 1, 75; Ov. F. 5, 267.
* vĭcĭālĭa, ĭum, n. [vicia], the stalks or haulm of vetches, Col. 6, 30, 5 Schneid. N. cr.
* vĭcĭārĭus, a, um, adj. [vicia], of or belonging to vetches: cribrum, Col. 8, 5, 16.
vīcĭens or vīcĭes, num. adv. [viginti], twenty times: viciens centena milia passuum, Caes. B. G. 5, 13 fin.: viciens tantum, Plin. 14, 4, 6, § 53: superficiem aedium aestimarunt HS. viciens, i. e. two millions, Cic. Att. 4, 2, 5: HS. bis et viciens, id. ib. 11, 1, 2: non plenum modo viciens habebas, Mart. 1, 100, 1.
* Vĭcĭlīnus, i, m. [vigil], the Watchful, the Vigilant, an epithet of Jupiter, Liv. 24, 44, 8.
vīcīnus, a, um, adj. [vicus], near, neighboring, in the neighborhood or vicinity.
- I. Lit.
- A. Adj. (mostly poet.; cf.: contiguus, finitimus): taberna, Hor. Ep. 1, 14, 24: silva, id. C. 3, 29, 39: oppidum, id. Epod. 5, 44: urbes, id. A. P. 66; Verg. G. 1, 510: sedes astris, id. A. 5, 759: caelo Olympum, Tib. 4, 1, 131: heu quam vicina est ultima terra mihi! Ov. Tr. 3, 4, 52: bellum, Liv. 1, 14, 6.
Poet.: jurgia, i.e. of neighbors, Hor. Ep. 2, 2, 171.
With gen.: ora vicina perusti aetheris, Luc. 9, 432.
Comp.: ni convexa foret (terra), parti vicinior esset, Ov. F. 6, 275.
- B. Substt.
- 1. vīcīnus, i, m., a neighbor (the predom. signif. of the word): Eutychus Tuus … vicinus proximus, Plaut. Merc. 2, 4, 7; so, proximus, Cic. Cat. 2, 10, 21; Dig. 50, 15, 4: ceteri finitimi ac vicini, Cic. Sull. 20, 58: vel tribules vel vicinos meos, id. Rosc. Am. 16, 47: si te interioribus vicinis tuis anteponis, id. Q. Fr. 1, 2, 2, § 7: bonus sane vicinus, Hor. Ep. 2, 2, 132: vicine Palaemon, Verg. E. 3, 53.
- b. Transf., of time, a contemporary: Tertullianus vicinus eorum temporum, Hier. Script. Eccl. Luc.
- 2. vīcīna, ae, f., a neighbor: ego huc transeo in proximum ad meam vicinam, Plaut. Cas. 2, 1, 2; 3, 3, 16; Ter. And. 1, 1, 78; id. Hec. 4, 4, 98; Quint. 5, 11, 28; Hor. C. 3, 19, 24.
With gen.: Fides in Capitolio vicina Jovis, Cic. Off. 3, 29, 104: anus vicina loci, Ov. F. 6, 399.
- 3. vīcīnum, i, n., a neighboring place, the neighborhood, vicinity (mostly post-Aug.): stellae in vicino terrae, Plin. 2, 16, 13, § 68; so, in vicino, id. 6, 26, 30, § 122; Cels. 2, 6 fin.; Sen. Brev. Vit. 15, 3: ex (e) vicino, Col. 7, 2, 4; Plin. 23, 8, 75, § 145.
Plur.: amnis rigans vicina, Plin. 6, 18, 22, § 65; Ov. M. 1, 573.
With gen.: in Syriae vicina pervenire, Plin. 16, 32, 59, § 135.
- II. Trop., nearly resembling in quality or nature, like, similar, kindred, allied (class.): dialecticorum scientia vicina et finitima eloquentiae, Cic. Or. 32, 113: vicina praedictae, sed amplior virtus, Quint. 8, 3, 83: in his rebus, quibus nomina sua sunt, vicinis potius uti, id. 8, 6, 35: vicina virtutibus vitia, id. 8, 3, 7: quod est ὑποπτώσει vicinum, id. 9, 2, 58: odor croco vicinus est, Plin. 21, 9, 29, § 53; cf. id. 21, 18, 69, § 115: cui vicinum est, non negare quod obicitur, Quint. 6, 3, 81.
Comp.: ferrum molle plumboque vicinius, Plin. 34, 14, 41, § 143.
- b. Absol.: non ex eodem sed ex diverso vicinum accipitur, Quint. 9, 3, 68: multum ab amethysto distat hyacinthos, tamen e vicino descendens, Plin. 37, 9, 41, § 125 (al. ab vicino tamen colore descendens).
Hence, adv.: vīcīnē, in the neighborhood, near by (late Lat.): (fluvius) quantum crescit aquis, pisces vicinius offert, nearer by, Ven. Carm. 3, 12, 11: vicinissime frui, Aug. Doctr. Chr. 1, 33 fin.
vīcīnālis, e, adj. [vicinus], neighboring, near: usus, Liv. 21, 26, 8: bella, Just. 41, 1, 3: via, a road over the fields used in common, a village-path, Dig. 43, 8, 2; 43, 7, 3; Front. Aquaed. 126; Sen. Ben. 5, 24, 9.
vīcīnārĭus, a, um, adj. [vicinus], neighboring, near (post-class.): via, a by-way in a camp, Hyg. Grom. p. 5, 2; 12, 2.
vīcīnē, adv., v. vicinus fin.
vīcīnĭa, ae, f. [vicinus], neighborhood, nearness, vicinage, vicinity.
- I. Lit. (mostly poet. and in post-Aug. prose; but cf. vicinitas): proximae viciniae habitat, Plaut. Bacch. 2, 3, 27: hic proximae viciniae, id. Mil. 2, 3, 2: mulier quaedam commigravit huc viciniae, Ter. And. 1, 1, 43: hic viciniae, id. Phorm. 1, 2, 45: inde in viciniā nostra Averni lacus, * Cic. Tusc. 1, 16, 37: in viciniā urbis, Col. 7, 3, 13: pharetratae vicinia Persidis, Verg. G. 4, 290: mons elatus super nubila atque in viciniam lunaris circuli, Plin. 5, 1, 1, § 7: mortis, proximity, Petr. 93: mortem in viciniā videre, Sen. ap. Lact. 6, 17 fin.
- B. Transf., concr., neighborhood, i. q. neighbors (freq. but not ante-Aug.; cf. vicinitas): libertina, non ignota viciniae, Liv. 39, 12, 1: funus Egregie factum laudet vicinia, Hor. S. 2, 5, 106; id. Ep. 1, 16, 44; 1, 17, 62; Ov. M. 2, 688; 4, 636; 8, 689; Pers. 4, 46; Vell. 1, 4; Vall. Max. 5, 7, 3; Suet. Calig. 55; App. M. 7, p. 190, 35; Juv. 14, 154.
With a plur. noun, Ov. F. 2, 657; 3, 189.
- II. Trop., near likeness, resemblance, similarity, affinity (post-Aug.; a favorite trope of Quint.): aqua ad viciniam lactis accedens, Plin. 31, 3, 22, § 37; 37, 9, 40, § 123 (al. ad vicina): est tamen quamquam diversarum rerum quaedam vicinia, Quint. 8, 4, 12: quaedam vicinia virtutum vitiorumque, id. 2, 12, 4: est huic tropo quaedam cum synecdoche vicinia, id. 8, 6, 28; cf. id. 3, 8, 9; 9, 3, 65 sq.
vīcīnĭtas, ātis, f. [vicinus], neighborhood, nearness, proximity, vicinity (class.).
- I. Lit.: vel virtus tua me vel vicinitas Facit, ut te audacter moneam, etc., Ter. Heaut. 1, 1, 4: propter vicinitatem totos dies simul eramus, Cic. Att. 5, 10, 5: scire hoc propter vicinitatem facile possum, id. Planc. 8, 19; cf.: quorum et vicinitas propinqua et multitudo esset infinita, Hirt. B. G. 8, 7.
Plur.: amicitiae, consuetudines, vicinitates, clientelae, ludi denique … quid haberent voluptatis, etc., Cic. Red. Quir. 1, 3; cf. B. 2. infra.
- B. Transf., concr.
- 1. The neighborhood, vicinity, region: in Umbriā atque in eā vicinitate, Cic. Rosc. Am. 16, 48.
- 2. Neighborhood, i. q. neighbors (class.): si te libenter vicinitas videbit, Cato, R. R. 4: signum, quod erat notum vicinitati, Cic. Verr. 2, 4, 44, § 96; id. Rab. Perd. 3, 8: caritas serpit foras cognationibus primum, tum affinitatibus, deinde amicitiis, post vicinitatibus, id. Fin. 5, 23, 65; id. Planc. 9, 22; id. Rab. Perd. 3, 8; id. Rosc. Am. 6, 15; Caes. B. G. 6, 34; Nep. Alcib. 10, 3; Sall. C. 36, 1; Suet. Aug. 6; Plin. 18, 6, 8, § 41.
Cf. plur.: conveniet autem cum in dando munificum esse, tum in exigendo non acerbum, in omnique re contrahendā … vicinitatibus et confiniis aequum, Cic. Off. 2, 18, 64.
- II. Trop., near likeness, resemblance, similarity, congeniality, affinity: est quaedam inter epichirema et syllogismum vicinitas, Quint. 5, 10, 6: virtutibus ac vitiis, id. 3, 7, 25: excusantur vitia vicinitate vitiorum, id. 1, 5, 5: nominis (cyperi et cypiri), Plin. 21, 18, 69, § 115.
* vīcīnĭtus, adv. [vicinus], in the neighborhood, close by: omnes intra centum vicinitus arceantur, Cod. Th. 15, 1, 4.
vīcīnor, ātus, 1, v. dep. [vicinus], to be neighboring, near (late Lat.), Sid. Ep. 2, 11; 6, 9; 7, 2: vicinantia capiti loca, Cael. Aur. Acut. 2, 6, 27; 2, 16, 97; 2, 34, 181: plaustrum, Mart. Cap 6, § 608.
vĭcis (as a gen.; the nom. does not occur), vicem, vice; in plur., vices (nom. and acc.) and vicibus (dat. and abl.), f. [cf. Gr. εἴκω, to yield; root ϝικ-; v. Curt. Gr. Etym. p. 135], change, interchange, alternation, alternate or reciprocal succession, vicissitude (the gen. not ante-Aug.; the other cases class.).
- I. Lit.
- A. In gen. (mostly poet. and in post-Aug. prose; for which, in class. prose, vicissitudo).
- (α) Sing.: ignotus juvenum coetus alternā vice Inibat alacris, Enn. ap. Charis. p. 214 P. (Trag. v. 151 Vahl.): hac vice sermonum, conversation, Verg. A. 6, 535: vice sermonis, Ov. Tr. 4, 4, 79; cf. in the foll. β: deus haec fortasse benigna Reducet in sedem vice, Hor. Epod. 13, 8: solvitur acris hiems grata vice veris et Favoni, id. C. 1, 4, 1: commoti Patres vice fortunarum humanarum, Liv. 7, 31, 6: dum Nox vicem peragit, performs the exchange, i. e. alternales with day, Ov. M. 4, 218: ridica contingens vitem mutuā vice sustinetur et sustinet, Col. 4, 16: versā vice, reversely, Dig. 43, 29, 3; App. Dogm. Plat. p. 32, 6; id. Flor. p. 363; Just. 6, 5, 11 al.
- (β) Plur.: plerumque gratae divitibus vices Mundaeque parvo sub Lare pauperum Cenae, Hor. C. 3, 29, 13: et interrogandi se ipsum et respondendi sibi solent esse non ingratae vices, Quint. 9, 2, 14: loquendi, id. 6, 4, 11; Ov. P. 2, 10, 35: ipsius lectionis taedium vicibus levatur, Quint. 1, 12, 4: habet has vices condicio mortalium, ut adversa ex secundis, ex adversis secunda nascantur, Plin. Pan. 5 fin.: spatium diei noctis excipiunt vices, Phaedr. 2, 8, 10: haec quoque non perstant … Quasque vices peragant … docebo, what vicissitudes they undergo, Ov. M. 15, 238: mutat terra vices, renews her changes, Hor. C. 4, 7, 3: perque vicis modo Persephone! modo Filia! clamat, alternately, Ov. F. 4, 483; so, per vicis, id. M. 4, 40; Plin. 8, 7, 7, § 23: per vices annorum, i. e. every other year, id. 12, 14, 30, § 54: cur vicibus factis convivia ineant, alternately, by turns, Ov. F. 4, 353.
- 2. Adverb.: in vicem (also freq. one word, invĭcem; and less freq. vicem, in vices, or per vices), by turns, alternately, one after the other, mutually, reciprocally.
- a. In vicem: bibenda aqua: postero die etiam vinum: deinde in vicem alternis diebus modo aqua modo vinum, Cels. 3, 2 med.: reliqui, qui domi manserunt, se atque alios alunt: hi rursus in vicem anno post in armis sunt, Caes. B. G. 4, 1: propter vicinitatem simul eramus invicem, Cic. Att. 5, 10, 5; Quint. 11, 3, 168: multis invicem casibus victi victoresque, Liv. 2, 44, 12: non comisantium in vicem more jam diu vivimus inter nos, id. 40, 9, 8 Weissenb. ad loc.: in vicem inter se gratantes, id. 9, 43, 17: inque vicem tua me, te mea forma capit, Ov. H. 17, 180; id. M. 6, 631; 8, 473; Verg. G. 3, 188; Hor. S. 1, 3, 141 al.
- b. Vicem: ut unus fasces haberet, et hoc insigne regium suam cujusque vicem, per omnes iret, Liv. 3, 36, 3; cf. id. 1, 9, 15.
- c. In vices (poet. and in post-Aug. prose): inque vices illum tectos qui laesit amores, Laedit amore pari, Ov. M. 4, 191; 12, 161; Tac. G. 26 Halm.
- d. Per vices (post-Aug. and very rare): quod ipsum imperari per vices optimum est, Quint. 2, 4, 6 Halm.
- B. In partic.
- 1. A time, turn (late Lat.; cf. Orell. ad Hor. C. 4, 14, 13): ager tertiā vice arabitur, Pall. 10, 1: tribus per diem vicibus, id. 1, 3 fin.; cf.: tesserulas in medium vice suā quisque jaciebamus, Gell. 18, 13, 1: vice quādam, once, Sid. Ep. 7, 1; Aus. Pan. Grat. Aug. 4.
- 2. Reciprocal behavior or conduct, i. e. return, requital, reciprocal service, recompense, remuneration, retaliation (rare but class.): recito praedicationem amplissimi beneficii, vicem officii praesentis, Cic. Sest. 4, 10: tanto proclivius est injuriae quam beneficio vicem exsolvere, Tac. H. 4, 3; Prop. 1, 13, 10: redde vicem meritis, Ov. Am. 1, 6, 23: non poteris ipsa referre vicem, id. A. A. 1, 370; cf.: dejecit acer plus vice simplici (i. e. non tantam solum cladem illis intulit quantam ipsi dederant, sed duplum, Schol.), Hor. C. 4, 14, 13 Orell. ad loc.
Plur.: spernentem sperne, sequenti Redde vices, Ov. M. 14, 36: neque est ullus affectus … qui magis vices exigat, Plin. Pan. 85, 3.
- 3. The changes of fate, fate, hap, lot, condition, fortune, misfortune: mihi uni necesse erit et meam et aliorum vicem pertimescere? Cic. Dom. 4, 8: indignando et ipse vicem ejus, Liv. 40, 23, 1: tacite gementes tristem fortunae vicem, Phaedr. 5, 1, 6; cf.: vicem suam conquestus est, Suet. Aug. 66: convertere humanam vicem, Hor. Epod. 5, 88: publicā vice commoveri, Quint. 11, 1, 42; cf. id. 4, 1, 33.
Plur.: fors et Debita jura vicesque superbae Te maneant ipsum, Hor. C. 1, 28, 32: testor in occasu vestro nec tela nec ullas Vitavisse vices Danaūm, dangers, contests, Verg. A. 2, 433.
- II. Transf., the position, place, room, stead, post, office, duty of one person or thing as assumed by another (the usual signif. of the word): heredum causa justissima est: nulla est enim persona, quae ad vicem ejus, qui e vitā emigrarit, propius accedat, Cic. Leg. 2, 19, 48: ego succedens in vicem imperii tui, Liv. 38, 48, 7: ipse in locum vicemque consulis provolat, id. 3, 18, 9: postquam (Juppiter) te dedit, qui erga omne humanum genus vice suā fungereris, stand in the place of, represent, Plin. Pan. 80, 6: fungar vice cotis, Hor. A. P. 304: per speciem alienae fungendae vicis opes suas firmavit, Liv. 1, 41, 6: ne sacra regiae vicis desererentur, id. 1, 20, 2: vestramque meamque vicem explete, Tac. A. 4, 8 fin.: cujus … ego vicem debeo inplere, Plin. Ep. 6, 6, 6: (Manus) adverbiorum atque pronominum obtinent vicem, Quint. 11, 3, 87: in ordine vicis suae, Vulg. Luc. 1, 8.
Plur.: non ad suum pertinere officium rati, quando divisae professionum vices essent, Quint. Inst. prooem. § 4.
- 2. Adverb.
- a. Vicem, with the gen. or a pers. pron., in the place of, instead of, on account of, for, for the sake of: eri vicem meamque, Plaut. Capt. 3, 3, 11: qui hodie sese excruciari meam vicem possit pati, id. Most. 2, 1, 8; cf. id. ib. 5, 2, 24: vos respondetote istinc istarum vicem, id. Rud. 3, 5, 34: tuam vicem saepe doleo, Cic. Fam. 12, 23, 3: suam vicem indignantem magistratu abisse, Liv. 2, 31, 11: remittimus hoc tibi, ne nostram vicem irascaris. id. 34, 32, 6: sollicito consuli … eorum vicem quos, etc., id. 44, 3, 5: rex, vicem eorum quos ad tam manifestum periculum miserat, Curt. 7, 11, 20: maestus non suam vicem, sed propter, etc., id. 7, 2, 5: cum Pompeius aedem Victoriae dedicaturus foret, cujus gradus vicem theatri essent, Tiro Tull. ap. Gell. 10, 1, 7: quoniam res familiaris obsidis vicem esse apud rempublicam videbatur, Gell. 16, 10, 11.
- (β) Sometimes in a more general sense, after the manner of, like: Sardanapali vicem in suo lectulo mori, Cic. Att. 10, 8, 7: ceteri vicem pecorum obtruncabantur, Sall. Fragm. ap. Non. p. 497, 26; cf. the foll.
- b. Vice, instead of, for, on account of: in pane salis vice utuntur nitro, Plin. 31, 10, 46, § 115: temonis vice trahitur, Col. 6, 2, 7: murum urbi cocto latere circumdedit, harenae vice bitumine interstrato, Just. 1, 2, 7: exanimes vice unius, Liv. 1, 25, 6: senatus vice populi, Just. Inst. 1, 2, 5.
- (β) In a more general sense (cf. the preced. numbers), after the manner of, like: jactari se passa fluctu algae vice, Plin. 9, 45, 68, § 147: moveri periclitantium vice possumus, Quint. 6, 2, 35: diebus ac noctibus vice mundi circumagi, Suet. Ner. 31: quaeque dixerat, oracli vice accipiens, Tac. A. 6, 21 fin.: ut deorum vice mortuos honorarent, like gods, Lact. 4, 28 fin.: vice navium, App. de Deo Socr. p. 47, 22: vice pecudum occidi, Lact. 5, 10, 6: vice imbellium proculcati, Dict. Cret. 3, 24.
- c. In vicem, instead of, for, in place of: potest malleolus protinus in vicem viviradicis conseri, Col. 3, 14, 3: defatigatis in vicem integri succedunt, Caes. B. G. 7, 85: in omnium vicem regni unius insatiabilis amor Successit, Liv. 40, 8, 18: missis in vicem eorum quinque milibus sociorum, id. 31, 11, 3; Col. 5, 6, 1; so dat. vici, Quint. Decl. 6, 4.
- d. Ad vicem, instead of, for: ad tegularum et imbricum vicem, Plin. 36, 22, 44, § 159: ad vicem solis cinis calidus subjectus, Pall. 4, 10 fin.; 3, 28; very rarely, ad invicem, Veg. Vet. 2, 7 fin.
- (β) In a more general sense (cf. in the preced. numbers a. and b.), after the manner of, like: majores natu a majoribus colebantur ad deum prope ad parentum vicem, Gell. 2, 15, 1.
vĭcissātim, adv. [vicis], in return, again (ante-class. for the class. vicissim): ad argumentum vicissatim remigrare, Plaut. Poen. prol. 46; id. Stich. 4, 1, 27; Naev. ap. Non. p. 183, 15.
vĭcissim, adv. [vicis], on the other hand, on the contrary, again, in turn (freq. and class.; cf. in vicem): nunc mihi vicissim supplicabunt, Plaut. As. 3, 3, 92: da te mihi vicissim, Ter. Heaut. 4, 3, 10: terra uno tempore florere, deinde vicissim horrere potest, Cic. N. D. 2, 7, 19; cf. id. Sen. 16, 57: exspecto, quid ille tecum, quid tu vicissim, id. Att. 16, 3, 3: audire aliquem, id. N. D. 2, 1, 3: praebebo ego me tibi vicissim attentum contra Stoicos auditorem, id. ib. 3, 1, 2: hanc veniam petimusque damusque vicissim, Hor. A. P. 11: considera nunc vicissim tuum, Cic. Fam. 3, 6, 3: versique vicissim Rutuli, etc., Verg. A. 12, 462: age, fare vicissim, id. ib. 6, 531.
* vĭcissĭtas, ātis, f. [vicis], change, alternation, = vicissitudo: vicissitatemque imperandi tradidit, Att. ap. Non. p. 185, 18 (Trag. Rel. p. 181 Rib.).
vĭcissĭtūdo, ĭnis, f. [vicis, I.], change, interchange, alternation, vicissitude (class.; used alike in sing. and plur.): omnium rerum vicissitudo est, Ter. Eun. 2, 2, 44: ex alio in aliud vicissitudo atque mutatio, Cic. Tusc. 5, 24, 69: in sermone communi, id. Off. 1, 37, 134: nihil vicissitudine studiorum officiorumque jucundius, id. Lael. 14, 49: eorum (generum), reciprocal influence, id. N. D. 2, 33, 84.
Plur.: dierum noctiumque, Cic. Leg. 2, 7, 16: diurnae nocturnaeque, id. Inv. 1, 34, 59: fortunae (with temporum varietates), id. Fam. 5, 12, 4: alternae digitorum vicissitudines, the interlocking of the fingers, App. M. 3 praef.
Victa, ae, f. [2. victus], the goddess that presides over food, Arn. 3, 115.
victĭma, ae, f. [perh. root vig- of vigeo; with superl. ending; cf. Corss. Ausspr. 1, 509 sq.], a beast for sacrifice adorned with the fillet (vitta), a sacrifice, victim (cf. hostia).
- I. Lit., Plaut. Ps. 1, 3, 93; Hor. C. 3, 23, 12; Verg. G. 2, 147; Cic. Att. 1, 13, 1; Caes. B. G. 6, 16; Liv. 45, 7, 1; Ov. M. 7, 162; id. F. 1, 335; Juv. 12, 113; Luc. 1, 611; Sen. Herc. Fur. 923 al.
- II. Trop., a victim: quam potestis P. Lentulo mactare victimam gratiorem quam si L. Flacci sanguine illius nefarium in nos omnes odium saturaveritis? Cic. Fl. 38, 95: se victimam rei publicae praebere, id. Fin. 2, 19, 61: victima deceptus decipientis ero, Ov. Am. 3, 3, 22: me nuptiali victimam feriat die, Sen. Herc. Oet. 348.
victĭmārĭus, a, um, adj. [victima], of or belonging to victims.
- I. Adj.: negotiator, a dealer in beasts for sacrifice, Plin. 7, 12, 10, § 54 (al. suarius).
- II. Subst.: victĭmārĭus, ii, m.
- A. An assistant at sacrifices, Liv. 40, 29, 14; Val. Max. 1, 1, 12; Inscr. Orell. 2453 sq.; 3644.
- B. A dealer in beasts for sacrifice, Val. Max. 9, 14, 3.
victĭmo, āre, v. a. [victima], to offer in sacrifice, to sacrifice (post-class.): hircum Marti, App. M. 7, p. 192, 30: hostiam, id. ib. 7, p. 197, 31: filium, Vulg. Ecclus. 34, 24.
victĭto, āre, v. freq. a. [vivo], to live, feed, support one’s self, subsist on any thing (ante-class.): ficis victitamus aridis, Plaut. Rud. 3, 4, 59; so, sinapi, id. Truc. 2, 2, 60: suco suo, id. Capt. 1, 1, 12: parce, id. Truc. 2, 3, 26: bene libenter, to live freely, live high, Ter. Eun. 5, 8, 44.
1. victor, ōris, m. [vinco].
- I. In gen., a conqueror, vanquisher, victor.
- A. Prop.
- 1. Absol.: quod (sc. stipendium) victores victis imponere consuērint, Caes. B. G. 1, 44: multa victori, eorum arbitrio, per quos vicit, etiam invito facienda sunt, Cic. Fam. 4, 9, 3.
- 2. With gen.: omnium gentium victor, Cic. Pis. 7, 16: ille exercitus tot divitissimarum gentium victor, Curt. 10, 2, 11: Atheniensium, id. 3, 10, 4; 3, 10, 7; 6, 6, 4; 7, 10, 6.
Esp., with belli or bellorum: ut meus victor vir belli clueat, Plaut. Am. 2, 2, 15: cujus belli (i. e. cum Antiocho) victor L. Scipio laudem adsumpsit, etc., Cic. Mur. 14, 31: victores bellorum civilium vincere, id. Marcell. 4, 12; Tac. A. 1, 19: Camillus trium simul bellorum victor, Liv. 6, 4, 1: Paulum tanti belli victorem, id. 45, 36, 7; Vell. 2, 55, 2; Stat. Th. 9, 625: Macedones, tot bellorum in Europā victores, Curt. 3, 10, 4; Tac. H. 2, 28; 4, 58; cf.: omnis generis certaminum (Hercules), Vell. 1, 8, 2: pancratii, Plin. 34, 8, 19, § 79.
- 3. With abl.: cum civili bello victor iratus respondit, etc., Cic. Tusc. 5, 19, 56: bello civili victores victosque numquam coalescere, Tac. H. 2, 7 Halm (Ritter, belli civilis).
- B. Fig. (rare; not in Cic.): animus libidinis et divitiarum victor, master of, Sall. J. 63, 2: victor propositi, successful in, Hor. Ep. 1, 13, 11.
- II. Esp.
- A. Victor, the Conquering, the Victorious, an epithet of Jupiter, Inscr. Grut. 23, 8 sq.
Of Hercules, Macr. S. 8, 6.
- B. In appos., = vincens, superior.
- 1. Prop., victorious, conquering (cf. Zumpt, § 102, n. 2; Madv. § 60, obs. 2).
- a. Of living beings: tantum exercitum victorem, Caes. B. G. 7, 20 fin.: pejus victoribus Sequanis, quam Aeduis victis accidisse, id. ib. 1, 31: galli (aves) victi silere solent, canere victores, Cic. Div. 2, 26, 56: victores Graii, Ov. M. 13, 414: equus, Verg. G. 3, 499: taurus, Luc. 2, 605; cf. Verg. A. 2, 329; 10, 409; 11, 565; Ov. M. 2, 437.
Esp., with discedo, abeo, redeo, revertor, etc. (= the more freq. superior discedo, etc.): victores victis hostibus legiones reveniunt domum, Plaut. Am. 1, 1, 33: meminerant ad Alesiam magnam se inopiam perpessos … maximarum gentium victores discessisse, Caes. B. C. 3, 47: ita certe inde abiere Romani ut victores, Etrusci pro victis, Liv. 2, 7, 3; 34, 19, 2: nisi victores se redituros ex hac pugnā jurant, id. 2, 45, 13: victores reverterunt, id. 7, 17, 5; Suet. Aug. 1; 29; Val. Max. 1, 8, 5; 8, 7, 1.
- b. With abl.: victor virtute fuisset, Sall. J. 55, 1.
- 2. Of things: abstulit has (sc. naves) … Aestus, et obnixum victor detrusit in Austrum, Luc. 9, 334.
- B. Meton., of or belonging to a conqueror, triumphal: in curru, Caesar, victore veheris, Ov. Tr. 4, 2, 47.
2. Victor, ōris, m.: S. Aurelius, a Roman historian of the fourth century A.D., Amm. 21, 10, 6.
victōrĭa, ae, f. [victor].
- I. Prop., victory.
- A. In war.
- 1. Absol.: cernere de victoriā, Enn. ap. Non. p. 511, 9 (Trag. Rel. v. 206 Vahl.): insignia victoriae, non victoriam reportare, Cic. Imp. Pomp. 3, 8; cf.: exercitus plus victoriae quam praedae deportavit, prestige, Curt. 10, 2, 11: reverti cum victoriā, Just. 2, 5, 2: concurritur: horae Momento cita mors venit aut victoria laeta, Hor. S. 1, 1, 8.
Plur.: illum diem omnes labores et victorias confirmaturum, Sall. J. 49, 3.
- 2. With gen.: utrl magni victoria sit dati regni, Enn. ap. Cic. Div. 1, 48, 108 (Ann. v. 91 Vahl.): extremum malorum omnium esse civilis belli victoriam, Cic. Fam. 9, 6, 3: clementiam in victoriā belli civilis admirabilem exhibuit, Suet. Caes. 75 init.
Plur.: haec bella gravissima victoriaeque eorum bellorum clarissimae, Cic. Mur. 14, 31.
- 3. With de and abl.: cum Canulejus victoriā de patribus … ingens esset, Liv. 4, 6, 5: Africanus ob egregiam victoriam de Hannibale Poenisque appellatus, id. 21, 46, 8; 25, 39, 17: de Vejentibus, id. 5, 15, 1: quantaecumque, de Romanis tamen, victoriae partae fama, id. 27, 31, 3: Philippi de Atheniensibus victoriam praeferebat, Curt. 8, 1, 33; Just. 31, 3, 9.
- 4. With ab and abl.: ut ab illo insignia victoriae, non victoriam reportarent, Cic. Imp. Pomp. 3, 8.
- 5. With ex and abl.: gens una populi Romani saepe ex opulentissimā Etruscā civitate victoriam tulit, Liv. 2, 50, 2: ex Campanis victoriam pepererunt, id. 7, 34, 13: Domitii ex Arvernis victoria fuit nobilis, Vell. 2, 10, 2.
- B. In law contests, etc.
- 1. In gen.: victoria penes patres fuit, Liv. 4, 50: ex collegā victoriam quaerere, id. 2, 44; cf. Ov. F. 2, 811; id. A. A. 2, 539.
- 2. With gen.: litium, Plin. 29, 3, 12, § 54.
- II. Transf.
- A. Personified: Victoria, as a Roman goddess, Victory: Neptunus, Virtus, Victoria, Plaut. Am. prol. 42; cf. Cic. N. D. 2, 23, 61; id. Div. 1, 43, 98; Ov. M. 8, 13; Inscr. Orell. 387; 1803; 1838; cf. Varr. L. L. 5, § 62 Müll.
- B. A battle-cry, shout of victory: suo more victoriam conclamant, Caes. B. G. 5, 37.
- C. A statue of Victory; in a lusus verbb.: nam qui Victorias aureas in usum belli conflari volebat, ita declinavit, victoriis utendum esse, Quint. 9, 2, 92.
victōrĭālis, e, adj. [victoria], of or belonging to victory (late Lat.).
- I. Adj.: dies, day of victory, i. e. when victories are celebrated, Treb. Gall. 3: scipio, Cassiod. Var. 6, 1.
- II. Subst.: victōrĭālis, is, f., a plant, called also Idaea Daphne, App. Herb. 58; Isid. 10, 210.
1. victōrĭātus, i, m. (i. e. nummus) [Victoria].
- I. A silver coin stamped with the image of Victory, = quinarius; in Varro’s time worth half a denarius, Varr. L. L. 10, § 41 Vahl.; Cato, R. R. 15, 2; Cic. Font. 5, 9; Liv. 41, 13, 7; Quint. 6, 3, 80.
- II. As an apothecaries’ weight, Marc. Emp. 15; Scrib. Comp. 28, 26.
2. victōrĭātus, a, um, Part. [victoria], gained by victory (late Lat.): plus victoriatum est quam injuriatum, Tert. adv. Gnost. 6.
Victōrĭŏla, ae, f. dim. [victoria, II. A.], a little statue of Victory, Cic. N. D. 3, 34, 84.
victōrĭōsus, a, um, adj. [victoria], victorious (ante- and post-class.; cf. victor, II. B.), Cato ap. Gell. 4, 9, 12.
As an epithet of the emperor Probus, Nummus ap. Eckhel. D. N. V. 7, p. 505.
Sup.: vir, Sid. Ep. 5, 6: PRINCIPES, Inscr. Grut. 170, 5; Inscr. Orell. 1045.
victrix, ĭcis (abl. victrice, Cic. Phil. 13, 3, 7 al.; but victrici, Liv. 28, 6, 8; gen. plur. victricium, Tac. H. 2, 59; Suet. Tib. 14: victricum, Fest. p. 178, 26), f. [victor], she that is victorious, a conqueress, victress; adj., conquering, victorious.
- I. Lit.: victrices Athenae, Cic. Tusc. 1, 48, 116: manus victrix, id. Sest. 37, 79: victricia arma, Verg. A. 3, 54; so, arma, Just. 44, 5, 8: copiae, Auct. B. Alex. 40: naves, id. ib. 11; 25; Ov. M. 15, 754: manus, id. ib. 4, 739: dextra, id. ib. 8, 421: bella, Stat. S. 5, 2, 150: litterae, containing news of victory, Cic. Att. 5, 21, 2: tabellae, Ov. Am. 1, 11, 25: erat victrix res publica caesis Antonii copiis, Cic. Ep. ad Brut. 1, 10, 2; Manil. 2, 882.
- II. Trop.: mater victrix filiae non libidinis, Cic. Clu. 5, 14: victrix causa deis placuit, sed victa Catoni, Luc. 1, 128: dea (Alecto), Verg. A. 7, 544; cf. Ov. M. 6, 283.
victŭālis, e, adj. [2. victus], of or belonging to nourishment or sustenance (postclass.).
- I. Adj.: ministerium, App. Dogm. Plat. 1, p. 10, 17: sumptus, Cod. Just. 8, 51, 20.
- II. Subst.: victŭālia, ĭum, n., provisions, victuals, Cassiod. Var. 3, 44; 4, 5; Vulg. 2 Macc. 3, 10.
victŭārĭus, a, um, adj. [2. victus], of or belonging to sustenance (post-class.): exhibitio, i. e. of provisions, Tert. Monog. 8.
1. victus, a, um, Part. of vinco.
2. victus, ūs (ante-class. collat. form of the gen. sing. victuis, Varr. ap. Non. p. 494, 11: victi, Plaut. Capt. 4, 2, 75; also cited ap. Non. p. 484, 10), m. [vivo].
- I. That upon which one lives; sustenance, nourishment, provisions, victuals: tenuis victus cultusque, Cic. Lael. 23, 86: tenuissimus, id. Fin. 2, 28, 90; id. Quint. 15, 49; id. Tusc. 5, 34, 99; id. Off. 1, 4, 12; Caes. B. G. 6, 22; 6, 23 fin.; Hor. S. 1, 1, 98; 2, 2, 53; dat. victu, Lucil. ap. Gell. 4, 16, 6; Verg. G. 4, 158.
Plur., Plaut. Mil. 3, 1, 142; Cic. Fin. 5, 4, 10; Ov. M. 15, 104 al.
- B. In jurid. lang., necessaries of life, inclusive of clothing, Dig. 50, 16, 43; 50, 16, 44.
- II. A way of life, mode of living, with reference to the necessities of life (class.; cf. vita): in victu considerare oportet, apud quos et quo more et cujus arbitratu sit educatus, etc., Cic. Inv. 1, 25, 35: consuetudo victūs, manner of living or subsisting, Caes. B. G. 1, 31: quali igitur victu sapiens utetur? Hor. S. 2, 2, 63.
Esp., with vita: Gaius Tuditanus, omni vitā atque victu excultus atque expolitus, Cic. Brut. 25, 95: ego autem nobilium vitā victuque mutato mores mutari civitatem puto, id. Leg. 3, 14, 32: splendidus non minus in vitā quam victu, Nep. Alcib. 1, 3.
vīcŭlus, i, m. dim. [vicus], a little village, hamlet, Cic. Rep. 1, 2; Liv. 21, 33.
vīcus, i, m. [Sanscr. vēcas, vēcman, house; Gr. οἶκος; O. H. Germ. wīch, village; and Engl. -wick or -wich, as in Berwick, Norwich].
- I. Collectively, a row of houses in town or country, a quarter of a city, a street, Cic. Mil. 24, 64; Caes. B. C. 1, 27; Hor. S. 2, 3, 228; id. Ep. 1, 20, 18; 2, 1, 269; Ov. F. 6, 610 al.
- II. A village, hamlet, a country-seat: si quis Cobiamacho, qui vicus inter Tolosam et Narbonem est, deverterentur, Cic. Font. 5, 9; Caes. B. G. 1, 5; 2, 7; 4, 4; Liv. 38, 30, 7; Tac. G. 12; Cic. Fam. 14, 1, 5; Hor. Ep. 1, 11, 8; 1, 15, 7; 2, 2, 177 al.
vĭdēlĭcet, adv. [contr. from videre licet; cf. scilicet from scire licet; v. scilicet init.; prop. it is easy to see, to comprehend], serving, like scilicet, to confirm and complete what precedes (but with the difference that scilicet indicates rather the false, and videlicet the true explanation; v. Zumpt, Lat. Gram. § 345 n.); it is easy to see, it is clear or evident, clearly, plainly, evidently, manifestly, etc. (class., but much less freq. than scilicet).
- I. Lit.
- A. In gen.
- (α) With obj.-clause on account of videre (only ante- and post-class.; for in Cic. Att. 5, 11, 7, the better read. is datae): videlicet, parcum illum fuisse senem, qui dixerit … Videlicet fuisse illum nequam adulescentem, etc., Plaut. Stich. 4, 1, 49 and 51: esse videlicet in terris primordia rerum, Lucr. 1, 210: sed videlicet, eum vocabula rerum ignoravisse, Gell. 17, 5, 9.
- (β) As a mere particle: nunc enim est Negotiosus interdius: videlicet Solon est, Plaut. As. 3, 3, 9: videlicet propter divitias inditum id nomen quasi est, id. Capt. 2, 2, 36: hic de nostris verbis errat videlicet, Quae hic sumus locuti, Ter. Heaut. 2, 3, 22: quae videlicet ille non ex agri consiturā, sed ex doctrinae indiciis interpretabatur, Cic. Rep. 1, 17, 29: nihil dolo factum, ac magis calliditate Jugurthae, cui videlicet speculanti iter suum cognitum esset, Sall. J. 107, 3.
- (γ) Ellipt., in replies: quid metuebant? Vim videlicet, Cic. Caecin. 15, 44: quid horum se negat fecisse? Illud videlicet unum, quod necesse est, pecuniam accepisse, id. Verr. 2, 2, 33, § 80: qui eorum … quorum? Videlicet qui supra scripti sunt, id. Clu. 54, 148.
- B. In partic., it is easy to see, it is very plain, of course, forsooth, in an ironical or sarcastic sense, when the contrary is intended: tuus videlicet salutaris consulatus, perniciosus meus, Cic. Phil. 2, 6, 15: homo videlicet timidus et permodestus (Catilina) vocem consulis ferre non potuit, id. Cat. 2, 6, 12: itaque censuit pecunias eorum publicandas, videlicet timens, ne, etc., Sall. C. 52, 14.
- II. Transf., as a mere complementary or explanatory particle, to wit, namely (class.; whereas scilicet in this sense is only post-Aug.): caste jubet lex adire ad deos, animo videlicet, Cic. Leg. 2, 10, 24: venisse tempus iis, qui in timore fuissent, conjuratos videlicet dicebat, ulciscendi se, id. Sest. 12, 28; cf. id. Rep. 1, 38, 60: quale de Homero scribit Ennius, de quo videlicet saepissime vigilans solebat cogitare et loqui, id. ib. 6, 10, 10.
vĭdens, entis, m., a seer, prophet (eccl. Lat.): eamus ad videntem, Vulg. 1 Reg. 9, 9: Samuel videns, id. 1 Par. 9, 22: Gad videns et Nathan propheta, id. 2 Par. 29, 25 et saep.
vĭden’? v. video init.
vĭdĕo, vīdi, vīsum, 2 (viden’, i.e. videsne, Plaut. Ep. 2, 2, 37; Ter. Eun. 2, 2, 10; 2, 2, 34; 4, 6, 16; Cat. 61, 98; Tib. 2, 2, 17; Verg. A. 6, 779; inf. viderier, Cic. Dom. 53, 136; Ter. Hec. 5, 1, 33: vidĕ, Plaut. Ps. 1, 1, 46), v. a. and n. [Sanscr. root vid-, vēda, know; vindāmi, find; cf. vēda-s, sacred book; Gr. root ἰδ, ϝιδ-, in εἶδον, saw; οἶδα, know; Germ. wissen; Engl. wit, wot], to see, perceive, with the eyes (syn. cerno).
- I. Lit.
- A. In gen.: Ph. Tun’ me vidisti? Sc. Atque his quidem oculis. Ph. Carebis, credo, Qui plus vident, quam quod vident. Sc. Numquam hercle deterrebor, Quin viderim id quod viderim, Plaut. Mil. 2, 4, 15 sq.: clare oculis video, id. ib. 3, 1, 35: nos enim ne nunc quidem oculis cernimus ea, quae videmus, etc., Cic. Tusc. 1, 20, 46; id. de Or. 3, 40, 161: Considium, quod non vidisset, pro viso sibi renuntiasse, Caes. B. G. 1, 22 fin.: mulieres et pueri qui visum processerant, Sall. J. 94, 5: ut juvat pastas oves Videre properantes domum! Videre fessos vomerem inversum boves Collo trahentes languido! Hor. Epod. 2, 62 sq.: serpentes atque videres Infernas errare canes, id. S. 1, 8, 35 et saep.
With ut and ind. (poët.): viden’, ut geminae stant vertice cristae? Verg. A. 6, 779: viden’ ut faces Splendidas quatiunt comas? Cat. 61, 77.
With ut and subj.: nonne vides, ut tota tremor pertemptet equorum Corpora? Verg. G. 3, 250: nonne vides ut … Antennae gemant? Hor. C. 1, 14, 3.
Pass.: ubi sol sex mensibus continuis non videtur, Varr. R. R. 1, 2, 4: a se disertos visos esse multos, Quint. 8, praef. § 13; cf. id. 12, 1, 21: consulis ante pedes ire viderer eques, Ov. P. 4, 9, 18.
Absol., to see, i. e. to have the eyes open, to be awake, Verg. E. 6, 21.
Impers. pass.: De. Vide sis modo etiam. Ly. Visum’st, Plaut. Merc. 2, 2, 52; id. As. 3, 3, 95.
- 2. Transf.
- a. Of things (poet.), to see: (Apenninus) Gallica rura videt, Luc. 2, 429: et casus abies visura marinos, i. e. to experience, Verg. G. 2, 68.
- b. Of places, etc., to look out on, afford a view of (post-Aug.): triclinium hortum et gestationem videt, Plin. Ep. 2, 17, 13.
- c. Of the other senses, to perceive, observe any thing: vidistin’ toto sonitus procurrere caelo? Prop. 2, 16 (3, 8), 49: mugire videbis Sub pedibus terram et descendere montibus ornos, Verg. A. 4, 490: tum videres Stridere secretā divisos aure susurros, Hor. S. 2, 8, 77: naso poljam haec quidem videt plus quam oculis, Plaut. Mil. 4, 6, 44.
- B. In partic., to see on purpose, to look at any thing: vide sis signi quid siet, Plaut. Am. 2, 2, 155; cf.: vide, tali ubi sint, id. Most. 1, 3, 151: illud vide, os ut sibi distorsit carnufex, Ter. Eun. 4, 4, 3: vide, si non os inpudens Videtur, id. ib. 5, 1, 23; cf.: specta me, a threatening expression, Plaut. As. 1, 2, 19 al.: quin tu me vides? only look at me! i. e. see what I have done! Cic. Pis. 25, 61.
- II. Trop.
- A. In gen., to see with the mind’s eye, to perceive, mark, observe, discern, understand, comprehend, be aware, know, etc. (class.; syn. percipio): ad te, ut video, comminus accessit, Cic. Att. 2, 2, 2: quem exitum ego tam video animo, quam ea, quae oculis cernimus, id. Fam. 6, 3, 2: aperte enim adulantem nemo non videt, sees through, detects, id. Lael. 26, 99: si dormientes aliquid animo videre videamur, id. Ac. 2, 40, 125: aliquid in somnis, id. N. D. 1, 29, 82: somnia, id. Div. 2, 71, 147: quod ego, cur nolim, nihil video, id. Fam. 9, 6, 2: nonne vobis videtur is animus qui plus cernat et longius, videre se ad meliora proficisci: ille autem cui obtusior est acies non videre? id. Sen. 23, 83.
With comp., plus, etc.: ut is qui illusus sit plus vidisse videatur, to have seen farther, had more insight, Cic. Lael. 26, 99: videre acutius atque acrius vitia in dicente quam recta, id. de Or. 1, 25, 116: aliena melius videre et dijudicare, Ter. Heaut. 3, 1, 97 (95): cum me vidisse plus fateretur, se speravisse meliora, that I had seen farther, Cic. Phil. 2, 15, 39; cf.: sin autem vos plus in re publicā vidistis, id. Imp. Pomp. 22, 64; cf.: vos universos in consule deligendo plurimum vidisse fateantur, id. Agr. 2, 37, 103: di vatesque eorum in futurum vident, Liv. 6, 12.
With two accs.: quem virum Crassum vidimus, Cic. Sen. 17, 61; cf.: officiorum conjunctione me privatum videbam, id. Brut. 1, 1: cum invidiosum se propter nimias opes viderit, Just. 32, 4, 4.
With ut and ind. (poët.): nonne vides, croceos ut Tmolus odores, India mittit ebur, Verg. G. 1, 56.
- B. In partic.
- 1. To look at, look to, consider, to think or reflect upon (cf.: reputo, considero): duae condiciones sunt: utram tu accipias, vide, Plaut. Bacch. 4, 9, 118: nunc ea videamus, quae contra ab his disputari solent, Cic. Ac. 2, 13, 40: id primum videamus, quātenus amor in amicitiā progredi debeat, id. Lael. 11, 36: sed videamus Herculem ipsum, id. Tusc. 2, 8, 20 Klotz ad loc.: quamobrem et haec videnda et pecuniae fugienda cupiditas, id. Off. 1, 20, 68: te moneo: videas etiam atque etiam et consideres, quid agas, quo progrediare, etc., id. Verr. 2, 5, 68, § 174: legi Bruti epistolam non prudenter rescriptam: sed ipse viderit, let him see to that himself, id. Att. 12, 21, 1; so, viderit, Ov. A. A. 2, 371; id. Tr. 5, 2, 43; cf.: quam id recte faciam, viderint sapientes, Cic. Lael. 3, 10; and: quae (ars) quam sit facilis, illi viderint, qui, etc. … deinde etiam tu ipse videris, qui eam artem facilem esse dicis, id. de Or. 1, 58, 246: viderint ista officia viri boni, id. Quint. 17, 55.
- 2. To look out for, see to, care for, provide: atque idem (sapiens) ita acrem in omnis partis aciem intendit, ut semper videat sedem sibi ac locum sine molestiā vivendi, Cic. Tusc. 4, 17, 38: antecesserat Statius, ut prandium nobis videret, i. e. provide, id. Att. 5, 1, 3: dulciculae potionis aliquid videamus et cibi, id. Tusc. 3, 19, 46: aliud lenius (vinum), Ter. Heaut. 3, 1, 50: Philippum dixisse constabat, videndum sibi aliud esse consilium, illo senatu se rem publicam gerere non posse, Cic. de Or. 3, 1, 2: absque eo esset, Recte ego mihi vidissem, Ter. Phorm. 1, 4, 12.
- 3. To take care, see to it, make sure, with final clause: navem idoneam ut habeas, diligenter videbis, Cic. Fam. 16, 1, 2; cf.: videret, ut quam primum tota res transigeretur, id. Quint. 5, 20: ne fortuna mea desit, videte, Liv. 6, 18, 8.
Impers. pass.: videndum est, ne absit benignitas … tum, ut pro dignitate cuique tribuatur, Cic. Off. 1, 14, 42: ut Latine loquamur, non solum videndum est ut verba efferamus ea, etc., id. de Or. 3, 11, 40; cf.: vos videte, quid aliae faciant isto loco feminae: et ne, cum velitis, exire non liceat, id. Fam. 14, 18, 2.
- 4. To see, i. e. reach, attain, obtain, enjoy.
- a. In gen.: qui suo toto consulatu somnum non viderit, Cic. Fam. 7, 30, 1.
- b. Esp., to see, live to see a period or event: ex multis diebus, quos in vitā celeberrimos laetissimosque viderit, Cic. Lael. 3, 12: utinam eum diem videam, cum, etc., id. Att. 16, 11, 1: duxi uxorem: quam ibi miseriam vidi! Ter. Ad. 5, 4, 13: spero multa vos liberosque vestros in re publicā bona esse visuros, Cic. Mil. 28, 78: multas jam summorum imperatorum clarissimas victorias aetas nostra vidit, id. ib. 28, 77: tantum pro! degeneramus a parentibus nostris, ut praeter quam oram illi Punicas vagari classes dedecus esse imperii sui duxerint, eam nos nunc plenam hostium jam factam videamus, Liv. 22, 14, 6; cf. id. 6, 14, 4.
- 5. Pregn., to see, i. e. go to see, visit (colloq.; cf.: viso, inviso): sed Septimium vide et Laenatem, Cic. Att. 12, 14, 1: quā re etiam Othonem vide, id. ib. 12, 37, 4: videbis ergo hominem, si voles, id. ib. 4, 12 init.: mane videas Plinium domi, Plin. Ep. 1, 5, 8; Suet. Tib. 7.
Pass., to receive attention, be visited, Amm. 14, 7, 10.
- 6. Me vide, rely on me, trust me, believe me, a formula of exhortation and assurance (ante-class.), Plaut. Trin. 3, 3, 79 Brix ad loc.; id. Mil. 2, 4, 23 Lorenz ad loc.; id. Rud. 3, 3, 18; id. Merc. 5, 4, 53; Ter. And. 2, 2, 13; id. Phorm. 4, 4, 30.
- 7. Pass., to be looked upon or regarded in any manner, i. e. to seem, appear to be or do any thing: numquam periculi fugā committendum est, ut imbelles timidique videamur, Cic. Off. 1, 24, 83: ne id, quod speciem haberet honesti, pugnaret cum eo, quod utile videretur, id. ib. 3, 2, 7: multo rem turpiorem fore et iniquiorem visum iri intellegebant, id. Verr. 2, 2, 17, § 42; cf. id. de Or. 3, 11, 42: ex quo illorum beata mors videtur, horum vita laudabilis, id. Lael. 7, 23.
Parenthet. (cf. c. infra): cum ceteris, ut quidem videor, tum mihi ipse displiceo, Cic. Fam. 4, 13, 3: ea vocabula non, ut videntur, easdem res significant, id. ib. 3, 34, 84.
With dat. of pers.: cetera, quae quibusdam admirabilia videntur, etc., Cic. Lael. 23, 86: digna mihi res cum omnium cognitione tum nostrā familiaritate visa est, id. ib. 1, 4: idonea mihi Laelii persona visa est, quae, etc., id. ib.: a naturā mihi videtur potius quam ab indigentiā orta amicitia, id. ib. 8, 27: quae Aristoni et Pyrrhoni omnino visa sunt pro nihilo, id. Fin. 2, 13, 43: quod idem Scipioni videbatur, id. ib. 4, 14.
Parenthet. (cf. c. infra): quam nostris libris satis diligenter, ut tibi quidem videmur, expressimus, Cic. Att. 8, 11, 1: Philargyrus omnia de te, ut mihi quidem visus est, narravit, id. Fam. 4, 13, 3.
- (β) With inf.: de familiari illo tuo videor audisse, Cic. de Or. 2, 10, 40; id. N. D. 1, 21, 58: satis facere rei publicae videmur, si, etc., id. Cat. 1, 1, 2: ut beate vixisse videar, quia, etc., id. Lael. 4, 15: solem e mundo tollere videntur, qui amicitiam e vitā tollunt, id. ib. 13, 47: videre jam videor populum a senatu disjunctum, id. ib. 12, 41; cf.: te vero, Caecili, quem ad modum sit elusurus, videre jam videor, id. Div. in Caecil. 14, 45: vere videor posse contendere, Nep. Att. 12, 4: audire videor undique congerentes nomina poëtarum, Quint. 10, 1, 56; Vell. 2, 14, 1; Plin. Ep. 10, 61 (69), 1; id. Pan. 17, 1.
With dat. of pers., Cic. Lael. 14, 51: videor mihi perspicere ipsius animum, id. Fam. 4, 13, 5: hoc mihi videor videre, id. Inv. 2, 57, 171.
- (γ) With nom. and inf.: ut exstinctae potius amicitiae quam oppressae esse videantur, Cic. Lael. 21, 78: ut tamquam a praesentibus coram haberi sermo videretur, id. ib. 1, 3: quae (sapientia) videtur in hominem cadere posse, id. ib. 26, 100: visus ’st in somnis pastor ad me adpellere, Att. ap. Cic. Div. 1, 22, 44 B. and K.: ut Aratus ab Jove incipiendum putat, ita nos rite coepturi ab Homero videmur, Quint. 10, 1, 46.
With dat. of pers.: divitior mihi et affluentior videtur esse vera amicitia, Cic. Lael. 16, 58.
- (δ) Impers., with acc. and inf. (rare; cf. creditur, in the same constr., and dicitur): non mihi videtur, ad beate vivendum satis posse virtutem, Cic. Tusc. 5, 5, 12: aliis videtur, non incohatam sed perfectam probationem hoc nomen accipere, Quint. 5, 10, 5 Spald.: quae vult videri, se esse prudentiam, Cic. Off. 3, 17, 71: quia videbatur et Limnaeam eodem tempore oppugnari posse, Liv. 36, 13, 9 Weissenb. ad loc.
Absol.: sed mihi contra ea videtur, Sall. J. 85, 2: seque facile, ut mihi videtur, expediunt, Cic. Fin. 1, 20, 66; id. Marcell. 3, 10.
- b. In official decisions, as a guarded opinion instead of a positive declaration: majores nostri voluerunt, quae jurati judices cognovissent, ea non ut esse facta, sed ut videri pronuntiarent, Cic. Ac. 2, 47, 146: fecisse videri pronuntiat, id. Verr. 2, 5, 6, § 14: cum pontifices decressent, videri posse sine religione eam partem areae mihi restitui, id. Att. 4, 2, 3: consul adjecit Senatusconsultum, Ambraciam non videri vi captam esse, Liv. 38, 44, 6: Scipionis sententiam sequuntur, uti ante certam diem Caesar exercitum dimittat: si non faciat, eum adversus rempublicam facturum videri, Caes. B. C. 1, 2.
- c. Pregn., videtur (alicui), it seems proper, right, or fit, it seems good to any one; he (she, etc.) pleases, likes.
- (α) With dat. of pers.: tibi si videbitur, villis iis utere, quae, etc., Cic. Fam. 14, 7, 3: velim Lentulum puerum visas eique de mancipiis, quae tibi videbitur, attribuas, id. Att. 12, 28, 3: qui imitamur, quos cuique visum est, id. Off. 1, 32, 118: ut consul, quem videretur ei, cum imperio mitteret, qui, etc., Liv. 31, 3, 2; 29, 20, 4: si ei videretur, integram rem ad senatum reiceret, if he pleased, a formula of politeness, Liv. 26, 16, 4 Weissenb. ad loc.; 31, 4, 2: ut, si videretur ei, maturaret venire, id. 34, 46, 5.
- (β) Without dat.: ubi visum est, sub vesperum dispersi discedunt, Caes. B. G. 5, 58: eam quoque, si videtur, correctionem explicabo, Cic. Ac. 1, 9, 35: nunc, si videtur, hoc, illud alias, id. Tusc. 1, 11, 23: M. Num non vis audire, etc.? A. Ut videtur, as you will, id. ib. 1, 32, 77: si videatur, Liv. 6, 25, 2; 26, 22, 7.
vĭdŭus, a, um, adj. [Sanscr. vidhava, without a husband; cf. ve- in vecors, etc.; ἠΐθεος, single], deprived or bereft of a husband or wife, bereft of a lover, spouseless, mateless, widowed.
- I. Lit.: quae (Penelopa) tam diu vidua viro suo caruit, Plaut. Stich. 1, 1, 2: vidui viri, id. Merc. 4, 6, 13; Ov. A. A. 1, 102; id. H. 8, 86: quidve tibi prodest viduas dormire puellas? Prop. 2, 33 (3, 31), 17.
- B. Subst.: vĭdŭa, ae, f., a widow: nupta, vidua, virgo, Plaut. Curc. 1, 1, 37: cognitor viduarum, Cic. Caecin. 5, 14: orbarum et viduarum tributa, id. Rep. 2, 20: viduas avaras venari, Hor. Ep. 1, 1, 78.
Of unmarried women: se rectius viduam et illum caelibem futurum fuisse contendere quam cum impari jungi, Liv. 1, 46, 7; Sen. Herc. Fur. 245; id. Med. 215; cf. Dig. 50, 16, 242, § 3.
- II. Transf.
- A. Of animals: columba, Plin. 10, 34, 52, § 104.
- B. Of things: torus, Prop. 2, 9, 16: cubile, Ov. Am. 2, 10, 17: noctes, id. H. 19, 69: domus, id. F. 1, 36: manus (Penelopes), id. H. 1, 10: caelibatus, Sen. Ben. 1, 9, 4.
So of a vine which is not trained to any tree, which stands alone: ut vidua in nudo vitis quae nascitur arvo, Cat. 62, 49; and conversely, of trees which are without vines: et vitem viduas ducit ad arbores, Hor. C. 4, 5, 30: ulmos, Juv. 8, 78: platanus, Mart. 3, 58, 3: ramus, Col. 5, 6, 31.
- C. In gen., deprived or bereft of, destitute of, without any thing (only poet. and in post-Aug. prose); constr. with a or ab, the simple abl., or gen.: cogor adire lacus viduos a lumine Phoebi, Verg. Cul. 371: me ipse viduus (i. e. viribus meis), Cic. poët. Tusc. 2, 10, 25: viduus pharetrā Apollo, Hor. C. 1, 10, 11: alni (i. e. naves) moderantibus, Stat. Th. 10, 13: clavus (gubernatore), id. ib. 10, 183: solum arboribus, Col. 2, 2, 25; 3, 11, 5: pabulationes pecudibus, id. 9, 4, 1: viduus mente, App. M. 2, p. 120, 38: nec viduum pectus amoris habet, Ov. Am. 3, 10, 18: viduus teli, Sil. 2, 247.
Absol.: arae, desolate, without fire, App. M. 4, p. 155, 41.
vĭdŭālis, e, adj. [vidua], of or belonging to a widow, widow-: pudicitia, Aug. Civ. Dei, 15, 26: depeculator depositi vidualis, Ambros. in Psa. 40, 27.
vĭdŭo, āvi, ātum, 1, v. a. [viduus], to deprive, bereave of any thing (poet. and in post-Aug. prose).
- I. In gen.: civibus urbem, Verg. A. 8, 571: ornos foliis, Hor. C. 2, 9, 8: arva pruinis, Verg. G. 4, 518: vitem pristino alimento, Col. Arb. 1, 4: regna (Plutonis) lumine, Sil. 3, 601: dexteram ense, Sen. Hippol. 866: penates, Stat. Th. 3, 385: maritum amplexibus, App. M. 4, p. 154, 38.
With gen.: architectus ingeni viduatus, Vitr. 5, 7, 7: orba pedum partim, manuum viduata vicissim, Lucr. 5, 840.
- II. In partic.: vĭdŭāta, ae, adj. f., bereft of her husband, widowed: Agrippina viduata morte Domitii, Suet. Galb. 5; cf. Mart. 9, 31, 6; Tac. A. 16, 30: conjux viduata taedis, i. e. divorced, Sen. Med. 581.
* vĭdŭātus, ūs, m. [viduo], widowhood, Tert. Virg. Vel. 9.
* vĭdŭertas, ātis, f. [viduus], lack of fruits of the earth, dearth, sterility, Cato, R. R. 141, 2; cf. Fest. p. 369 Müll.
vĭdŭĭtas, ātis, f. [viduus], bereavement, want, lack.
- * I. In gen.: omnium copiarum atque opum, Plaut. Rud. 3, 3, 2.
- II. In partic., widowhood, Cic. Caecin. 5, 13; Liv. 40, 4, 2; App. Mag. p. 291, 33.
Vidularĭa, ae, f., the title of a lost comedy by Plautus.
vidŭlus, i, m., a travelling-trunk, portmanteau, wallet, Plaut. Rud. 4, 3, 60 sq.; 4, 4, 83; 4, 4, 86; 4, 4, 89 sqq.; id. Men. 5, 7, 47; id. Ep. 1, 1, 20.
A maximum of 100 entries are shown.