No entries found. Showing closest matches:
ex-stillo (ext-), āvi, 1, v. n., to drop or trickle out (very rare; not in Cic.): amurca exstillat, Col. 12, 50, 2: sinapis, oculi ut exstillent, facit, Plaut. Ps. 3, 2, 29: lacrumis, Ter. Phorm. 5, 7, 82.
extillo, v. exstillo.
ex-tĭmesco, mŭi, 3, v. inch. n. and a., to be greatly afraid of, to fear greatly; to await with fear, to dread (class.).
- I. Neutr.: equi ipsi gladiatorum repentinis sibilis extimescebant, Cic. Sest. 59, 126: extimui illico, Ter. Hec. 5, 3, 26: de fortunis communibus, Cic. Deiot. 1, 3: ne id jure evenerit, id. Ac. 2, 38, 121; so with ne, Hor. S. 2, 3, 174.
Pass. impers.: si filius Arminii in regnum venisset, posse extimesci, Tac. A. 11, 16.
- II. Act.: patrem, Ter. Ph. 1, 3, 2: nihil est quod adventum nostrum extimescas, Cic. Fam. 9, 26, 4: cerulas tuas miniatulas, id. Att. 16, 11, 1: nullam rem aliam, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 18, 2: magistrum, Hor. A. P. 415: nec ob eam causam fatum aut necessitas extimescenda est, Cic. Fat. 12, 28: periculum ab aliquo, id. Phil. 7, 1, 2.
exstĭmŭlātor (ext-), ōris, m. [exstimulo], an inciter, instigator: acerrimus rebellionis, Tac. A. 3, 40: Verginii, id. H. 2, 71.
ex-stĭmŭlo (ext-), āvi, ātum, 1, v. a., to prick up, to goad (poet. and in post-Aug. prose).
- * I. Lit.: aculeo, Plin. 9, 37, 61, § 132.
- II. Trop., to goad on, excite, instigate, stimulate: aliquem dictis, Ov. F. 6, 588: corda furore bellandi, Sil. 1, 38; cf.: armentum libidinis furiis, Col. 6, 27, 3: tigrim fame, Ov. M. 5, 165: animum, Tac. A. 15, 50: libidinem, Col. 8, 11, 8: fata cessantia, i. e. to hasten death, Ov. Tr. 3, 2, 29.
Pass.: exstimulatur a libertis, ut ostenderet, Tac. A. 4, 59.
extĭmŭlo, āre, v. exstimulo.
exter or extĕrus (both forms only post-class. and very rare), tĕra, tĕrum, adj. [comp. form, from ex], on the outside, outward, of another country, family, etc., foreign, strange (syn.: extraneus; alienus, peregrinus, adventicius).
- I. Pos. (in Cic. and Caes. used in the plur.): quod exter heres praestare cogeretur, strange, Dig. 31, 1, 69: emancipatus vero aut exterus non aliter possunt hereditatem quaerere quam si, etc., ib. 29, 2, 84; cf. ib. 31, 1, 67, § 4: tactus corporis est sensus, vel cum res extera sese Insinuat, vel, etc., Lucr. 2, 435: vis, id. 2, 277: haec lex socialis est, hoc jus nationum exterarum est, Cic. Div. in Caecil. 5, 18: exterarum gentium multitudo, Suet. Caes. 84: non modo vestris civibus, verum etiam exteris nationibus, Cic. Font. 11, 25; cf.: apud exteras civitates, Cic. Caecin. 34, 100: apud exteras nationes, Caes. B. C. 3, 43 fin.; ad nationes exteras, Quint. 11, 1, 89: apud exteros, Plin. 18, 3, 5, § 22 et saep.: ab extero hoste atque longinquo, Cic. Cat. 2, 13.
In neutr. plur. with gen.: ad extera Europae noscenda missus Himilco, Plin. 2, 67, 67, § 169: ad extera corporum, id. 22, 23, 49, § 103.
- II. Comp.: extĕrĭor, us (in signif. scarcely differing from its pos.), outward, outer, exterior; opp. interior (rare but class.): cum alterum fecisset exteriorem, interiorem alterum amplexus orbem, Cic. Univ. 7; cf.: simul ex navibus milites in exteriorem vallum tela jaciebant … et legionarii, interioris munitionis defensores, Caes. B. C. 3, 63, 6: colle exteriore occupato, id. B. G. 7, 79, 1: circumire exteriores mutiones jubet, id. ib. 7, 87, 4: pares munitiones contra exteriorem hostem perfecit, id. ib. 7, 74: comes exterior, i. e. on the left side, Hor. S. 2, 5, 17.
- III. Sup. in two forms, extrēmus and extĭmus or extŭmus [sup. of ex; cf. Gr. ἔσχατος, Curt. Gr. Etym. p. 387].
- A. extrēmus, a, um (which in post-class. lang. is itself compared; comp.: extremior, App. M. 1, p. 105; 7, p. 188; sup.: extremissimus, Tert. Apol. 19), the outermost, utmost, extreme (so most freq.; cf.: ultimus, postremus, novissimus, supremus, imus).
- 1. Lit.: extremum oppidum Allobrogum est Geneva, Caes. B. G. 1, 6, 3: flumen Axona, quod est in extremis Remorum finibus, on the farthest borders, id. ib. 2, 5, 4: fines, Liv. 39, 28, 2; 45, 29, 14; cf.: ad extremum finem provinciae Galliae venerunt, id. 40, 16, 5: impiger extremos currit mercator ad Indos, the remotest, Hor. Ep. 1, 1, 45: Tanaïs, id. C. 3, 10, 1: in extrema fere parte epistolae, near the end, Cic. Att. 6, 1, 20; cf.: in codicis extrema cera, id. Verr. 2, 1, 36, § 92; but to denote the last part of a thing it is used more freq. in immediate connection with the substantive denoting the whole: quibus (litteris) in extremis, at its end, id. Att. 14, 8, 1; cf.: in qua (epistola) extrema, id. ib. 13, 45, 1: in extremo libro tertio, at the end of the third book, id. Off. 3, 2, 9: in extrema oratione, id. de Or. 1, 10, 41: in extremo ponte turrim constituit, Caes. B. G. 6, 29, 3; cf.: ad extremas fossas castella constituit, id. ib. 2, 8, 3: ab extremo agmine, id. ib. 2, 11, 4: in extrema Cappadocia, Cic. Fam. 15, 4, 4: extremis digitis aliquid attingere, id. Cael. 12, 28 et saep.
In the neutr. absol. and as subst.: extrē-mum, i, n., an end, the end: divitias alii praeponunt, alii honores, multi etiam voluptates; beluarum hoc quidem extremum, Cic. Lael. 6, 20: quod finitum est, habet extremum, id. Div. 2, 50, 103: missile telum hastili abiegno et cetera tereti, praeterquam ad extremum, at the end, Liv. 21, 8, 10: in "Equo Trojano" scis esse in extremo "sero sapiunt," Cic. Fam. 7, 16, 1; cf.: quod erat in extremo, id. Att. 6, 9, 1.
With gen.: aliquid ad extremum causae reservatum, Cic. Deiot. 13, 35 (cf. infra, 2. a. fin.): caelum ipsum, quod extremum atque ultumum mundi est, id. Div. 2, 43, 91: ab Ocelo, quod est citerioris provinciae extremum, Caes. B. G. 1, 10, 5: summum gulae fauces vocantur, extremum stomachus, Plin. 11, 37, 68, § 179: in extremo montis, Sall. J. 37, 4.
In plur.: extrema agminis, Liv. 6, 32, 11: extrema Africae, Plin. 8, 10, 10, § 31: extrema Galliae, Flor. 3, 3, 1; 3, 20, 12; Tac. H. 5, 18; id. A. 4, 67; 4, 74.
- 2. Trop.
- a. In respect to time or the order of succession, the latest, last: inter prioris mensis senescentis extremum diem et novam lunam, Varr. L. L. 6, § 10 Müll.: mensis anni Februarius, Cic. Leg. 2, 21, 54: tempore diei, Hirt. B. G. 8, 15, 6: eam amicitiam ad extremum finem vitae perduxit, Liv. 37, 53, 8: matres ab extremo conspectu liberorum exclusae, Cic. Verr. 2, 5, 45, § 118: manus extrema non accessit operibus ejus, the finishing hand, the last touches, id. Brut. 33, 126: extremum illud est, ut te orem et obsecrem, it remains only, id. Fam. 4, 13, 7; id. Att. 11, 16, 5.
To denote the last part of a thing (cf. above, 1.): quod eo die potest videri extrema et prima luna, i. e. the end and the beginning, Varr. L. L. l. l.: usque ad extremam aetatem ab adolescentia, Nep. Cato, 2, 4; id. Att. 10, 3; cf.: ita tantum bellum Cn. Pompeius extrema hieme apparavit, ineunte vere suscepit, media aestate confecit, Cic. de lmp. Pomp. 12, 35: extremo anno, Liv. 2, 64, 1: extremo tempore, in the last time, at last, Nep. Dat. 10; id. Epam. 9; id. Eum. 5, 3 al.: extrema pueritia, Cic. de Imp. Pomp. 10, 28: extremo Peloponnesio bello, Nep. Con. 1, 2: extremus dies, the close of day, the evening, Sil 7, 172; 14, 8.
Subst.: illum Praeteritum temnens extremos inter euntem, Hor. S. 1, 1, 116; cf.: extremi primorum, extremis usque priores, id. Ep. 2, 2, 204: extremus dominorum, Tac. H. 4, 42 fin.: die extremum erat, Sall. J. 21, 2: extremum aestatis, id. ib. 90, 1: extremo anni, Liv. 35, 11, 1: sub extremum noctis, Sil. 4, 88 al.
Prov.: extrema semper de ante factis judicant (cf. our wise after the event), Pub. Syr. 163 Rib.
Adv.: extremum.
- a. For the last time: alloquor extremum maestos abiturus amicos, Ov. Tr. 1, 3, 15: cum diu occulte suspirassent, postea jam gemere, ad extremum vero loqui omnes et clamare coeperunt.
- b. At last, finally, Cic. Att. 2, 21, 2: extremum tenues liquefacta medullas Tabuit, Ov. M. 14, 431.
Adverb. phrase: ad extremum, id. Phil. 13, 20, 45; Caes. B. G. 4, 4, 2 et saep.; cf., strengthened by tum: invenire quod dicas … deinde … post … tum ad extremum agere ac pronuntiare, Cic. de Or. 2, 19, 79; and strengthened by denique: ad extremum ipsa denique necessitate excitantur, id. Sest. 47, 100: decimo loco testis exspectatus et ad extremum reservatus dixit, etc., till the end, to the last, id. Caecin. 10, 28: ad extremum, Ov. P. 1, 9, 28; 3, 7, 20; for which: in extremum (durare), id. H. 7, 111: qui extremo mortuus est, at last, Dig. 32, 1, 81: extremo, Nep. Ham. 2, 3.
- b. Extreme in quality or degree; used, like ultimus, to denote both the highest and the lowest grade.
- (α) The utmost, highest, greatest: cum extremum hoc sit (sentis enim, credo, me jam diu, quod τέλος Graeci dicunt, id dicere tum extremum, tum ultimum, tum summum: licebit etiam finem pro extremo aut ultimo dicere) cum igitur hoc sit extremum, congruenter naturae vivere, etc., Cic. Fin. 3, 7, 26: extremam famem sustentare, Caes. B. G. 7, 17, 3: ad extrema et inimicissima jura tam cupide decurrebas, Cic. Quint. 15, 48; cf.: decurritur ad illud extremum atque ultimum S. C., Dent operam consules, etc., Caes. B. C. 1, 5, 3: extremam rationem belli sequens, id. ib. 3, 44, 1: neque aliud se fatigando nisi odium quaerere, extremae dementiae est, is the height of madness, Sall. J. 3, 3: in extremis suis rebus, in the utmost, greatest danger, Caes. B. G. 2, 25 fin.: res, Suet. Ner. 6 fin.; cf.: res jam ad extremum perducta casum, Caes. B. G. 3, 5, 1: necessitate extrema ad mortem agi, Tac. A. 13, 1.
Subst.: si nihil in Lepido spei sit, descensurum ad extrema, to desperate measures, Pollio ap. Cic. Fam. 10, 33, 4: ad extrema perventum est, Curt. 4, 14, 14: ad extrema ventum foret, ni, etc., Liv. 2, 47, 8: compellere ad extrema deditionis, to surrender at discretion, Flor. 4, 5; cf.: famem, ferrum et extrema pati, Tac. H. 4, 59: plura de extremis loqui, id. ib. 2, 47 al.: res publica in extremo sita, Sall. C. 52, 11; Sen. de Ira, 1, 11, 5.
Adverb.: improbus homo, sed non ad extremum perditus, utterly, Liv. 23, 2, 4.
- (β) The lowest, vilest, meanest (perh. not ante-Aug.): mancipia, Sen. Ep. 70 fin.: latrones, App. M. 3, p. 131: quidam sortis extremae juvenis, Just. 15, 1: alimenta vitae, Tac. A. 6, 24: extremi ingenii est, Liv. 22, 29, 8.
- B. extĭmus or extŭmus, a, um, the outermost, farthest, most remote (rare but class.): novem orbes, quorum unus est caelestis, extimus, qui reliquos omnes complectitur, Cic. Rep. 6, 17: circum caesura membrorum, Lucr. 3, 219; 4, 647: promontorium Oceani, Plin. 5, 1, 1, § 1: gentes, id. 2, 78, 80, § 190: factus sum extimus a vobis, i. e. discarded, estranged, Plaut. Fragm. ap. Prisc. p. 609 P.
Subst.: Apuliae extima, the borders, Plin. 6, 34, 39, § 217.
extĭmus, a, um, v. exter, III. B.
exstinctĭo (ext-), ōnis, f. [exstinguo].
Prop., a putting out; trop., extinction, annihilation (very rare): supremus ille dies non exstinctionem sed commutationem affert loci, Cic. Tusc. 1, 49, 117: vitae, Cic. ap. Aug. de Trm. 14 fin. (Cic. Hortens. Fragm. 90).
ex-stinctor (ext-), ōris, m. [exstinguo], an extinguisher (rare but class.).
- I. Lit.: non exstinctor sed auctor incendii, Cic. Pis. 11, 26.
- B. Transf., an annihilator, destroyer: ne exstinctor patriae, ne proditor, ne hostis appelletur, Cic. Sull. 31, 88: regiae domus (Cassander), Just. 16, 1.
- II. Trop.: conjurationis, suppressor (opp. auctor et dux), Auct. Or. pro Domo, 38, 101: belli, Auct. Or. de Harusp. Resp. 23, 94.
1. exstinctus (ext-), a, um, Part., from exstinguo.
* 2. exstinctus (ext-), ūs, m. [exstinguo], an extinguishing: lucernarum exstinctu, Plin. 7, 7, 5, § 43.
extinctus, extinguo, etc., v. exstinctus, exstinguo, etc.
exstinguĭbĭlis (ext-), e, adj. [exstinguo], extinguishable; trop., destructible (postclass.): animae, Lact. 7, 20, 9; id. Epit. 36, 6.
ex-stinguo (ext-), nxi, nctum, 3 (archaic perf. subj. exstinxit, for exstinxerit, Plaut. Truc. 2, 6, 43.
Contracted forms exstinxsti, Verg. A. 4, 682; Pac. ap. Cic. de Or. 2, 46, 193; and exstinxem, Verg. A. 4, 606), v. a., to put out what is burning, to quench, extinguish (class.; esp. freq. in Cic. and in the trop. signif.).
- I. Lit.: recens exstinctum lumen, Lucr. 6, 791: exstincta lumina, Cic. Fam. 4, 3, 2: faces, Plin. 2, 103, 106, § 228: lucernam, id. 31, 3, 28, § 49; cf.: senes mori sic videntur ut sua sponte nulla adhibita vi consumptus ignis exstinguitur, goes out, Cic. de Sen. 19, 71: ignem, Ov. F. 2, 712: incendium, Cic. Fam. 4, 13, 2: sol exstinguitur, id. Rep. 6, 22: exstincto calore ipsi exstinguimur, id. N. D. 2, 9, 23: calx exstincta, i. e. slaked, Vitr. 2, 5.
- B. Transf., to deprive of life or strength, to kill, destroy: animam alicui, Ter. Ad. 3, 2, 16: nolite, hunc jam natura ipsa occidentem velle maturius exstingui vulnere vestro, Cic. Cael. 32, 79; cf. id. N. D. 2, 9, 23: juvenem fortuna morbo exstinxit, Liv. 8, 3, 7: vir egregius exstinctus, cut off, Cic. Brut. 1, 1; id. Rep. 6, 14; Verg. E. 5, 20; Hor. Ep. 2, 1, 14; Plin. 9, 8, 8, § 25; Tac. A. 3, 7 et saep.: rapitur miser exstinguendus Messalinae oculis, Juv. 10, 332: vel modico tepore sucus exstinguitur, i. e. is dried up, Curt. 6, 4, 11: mammas, Plin. 23, 2, 32, § 67: odorem alii, to destroy, id. 19, 6, 34, § 113: venena, to render powerless, id. 20, 17, 69, § 179: aquam Albanam dissipatam rivis, to consume, get rid of, an old prophecy in Liv. 5, 16, 9.
- II. Trop., to abolish, destroy, annihilate, annul (syn.: tollo, deleo, opprimo, diruo, everto, demolior, destruo; opp. inflammo): tyrannis institutis leges omnes exstinguuntur atque tolluntur, Cic. Agr. 3, 2, 5: ea, quae antea scripserat, id. Verr. 2, 2, 70, § 172: improbitas exstinguenda atque delenda est, id. Div. in Caecil. 8, 26: potentiam exstinguere atque opprimere, id. Rosc. Am. 13, 36; but also distinguished from opprimere: ut exstinctae potius amicitiae quam oppressae esse videantur, extinct, id. Lael. 21, 78: ad sensus animorum atque motus vel inflammandos vel etiam exstinguendos, id. de Or. 1, 14, 60: sermo omnis ille oblivione posteritatis extinguitur, id. Rep. 6, 23 fin.; cf.: exstinctis rumoribus, Caes. B. C. 1, 60 fin.: ad ejus salutem exstinguendam, Cic. Mil. 2, 5: nomen populi Romani, id. Cat. 4, 4, 7: superiorem gloriam rei militaris, Caes. B. G. 5, 29, 4: memoriam publicam, Cic. Mil. 27, 73: gratiam, id. Fam. 1, 1, 4: familiaritates, id. Lael. 10, 35: invidiam, id. Balb. 6, 16: infamiam, id. Verr. 2, 2, 69, § 168: causam nascentem dissensionis, Matius in Cic. Fam. 11, 28, 2: consuetudinem, Cic. Cael. 25, 61: reliquias belli, id. Fam. 10, 25, 1: bellum civile, Plin. 7, 26, 27, § 96: jus pignoris, Dig. 20, 1, 9; cf. fideicommissum, ib. 32, 1, 11: actionem, ib. 47, 2, 42 al.
exstirpātĭo (ext-), ōnis, f. [exstirpo], a rooting out, extirpation (post-Aug.): filicis, Col. 2, 2, 13.
exstirpātor (ext-), ōris, m. [exstirpo],
- I. an uprooter: silvae, August. in Joann. Epist. ad Parth. Fr. 2, 8; id. in Psa. 95, 6.
- II. Trop., a destroyer, waster: substantiae monasterii, Regul. Benedict. 31.
exstirpātrix (ext-), īcis, f. [exstirpator], she who destroys or wastes: substantiae, Caesar. Regul. ad Virg. Recapit. 20.
ex-stirpo (ext-), āvi, ātum, 1, v. a., to pluck up by the stem or root, to root out, extirpate.
- I. Lit. (only post-Aug.): arbores, Curt. 7, 8, 7; cf. lucos, id. 7, 5, 17; and: silva exstirpata procellis, Prud. Hamart. 241: pilos de corpore toto, Mart. 6, 56, 3.
Transf.: silvestris ager decrescente luna utilissime exstirpatur, is cleared from stubble, Col. 11, 2, 52: agros arboribus atque virgultis, Pall. Jul. 1, 1.
- II. Trop., to root out, eradicate, extirpate (class.): vitia et funditus tollere, Cic. Fat 5, 11: ex animo humanitatem, id. Lael. 13, 48: perturbationes, id. Tusc. 4, 19, 43: nomina inimica libertati, Sen. de Ira, 1, 16 med.: virtutem Israël, Vulg. 1 Macc. 3, 35.
extirpo, v. exstirpo.
extispex, ĭcis (also post-class. ‡ extispicus, i, Inscr. Orell. 2302), m. [exta-specio], one who prophesies by inspecting the entrails of animals, a diviner, soothsayer (syn.: augur, auspex, haruspex, hariolus, vates), Cic. Div. 2, 11, 26; 2, 18, 42; Varr. ap. Non. 16, 14.
Gen. plur.: extispicium, Att. ap. Non. 16, 11 (Rib. Trag. Rel. p. 190): extispicum, Poët. ap. Cic. Div. 1, 16, 29 (Trag. Rel. p. 247).
extispĭcĭum, ii, n. [extispex], an inspection of the entrails for the purpose of prophesying, Suet. Ner. 56; v. l. in Plin. 7, 56, 57, § 203 (Jan. auspicia).
‡ extispĭcus, i, v. extispex init.